( 196 ) 



duidelijk worden zal, we hier te doen hebben, met veranderingen, geheel 

 analoog aan die, in de hieraan voorafgaande verhandeling besproken. 

 De driephasendruklijn ecs daalt en c 1 e l s l stijgt om bij ECS saam te 

 vallen. Deze samenvatting heeft plaats bij de maximum-temperatuur 

 der y;-/-lijn voor den driepha'sendruk. De onderste driephasendruklijn 

 s^C-^ zal dus, vóórdat zij met de bovenste esc samenvalt, de standen, 

 door e\c\ en e'c' aangegeven, moeten doorloopen. Nu zegt de drie- 

 phasendruklijn e\c\, dat de gasphase e\ dezelfde samenstelling heeft 

 als de vaste verbinding, terwijl de vloeistofphase c\ een andere 

 samenstelling heeft. - De driephasendruklijn e'c' daarentegen geeft 

 aan, dat de vloeistofphase c' en de vaste phase dezelfde samenstelling 

 bezitten, terwijl de gasphase e' een andere samenstelling heeft. 



We zien dus, dat bij geen enkelen druk de drie phasen vast-vloei- 

 stofgas gelijk van samenstelling zijn, doch dat zij twee aan twee 

 gelijk worden. We kunnen dit ook zoo uitdrukken : „Wanneer een 

 verbinding in vloeibaren en gasvormigen toestand dissocieert, dan 

 bezit deze verbinding geen tripelpnnt meer, want dit punt is uiteen 

 gevallen in twee andere punten, waar damp en vast, resp. vloeistof 

 en vast gelijk van samenstelling worden. 



Nadat deze verhandeling geschreven was, vond ik tot mijn verassing, 

 dat van der Waals reeds in 1897, langs een weg, dien ik hierna 

 wilde bespreken en waarvoor de teekeningen ook reeds ontworpen 

 waren, tot dezelfde uitkomst was gekomen '). 



4. Om het verschil tusschen een niet- en een wel-dissocieerende 

 verbinding goed in het oog te doen springen, denken we ons het geval, 

 dat we de dissocieerende verbinding AB, in vasten toestand, brengen 

 in een luchtledige ruimte en de temperatuur voortdurend laten stijgen. 



De vaste stof AB zal dan, wanneer het volumen niet te groot is, 

 coëxisteeren met haar damp, totdat de druk gelijkgeworden is aan 

 dien, welke door het punt e' is aangegeven ; op dit oogenblik treedt 

 een derde phase op, n.1. vloeistof. Daar de totaal-samenstelling altijd 

 die van AB moet zijn, is het noodzakelijk, dat de samenstelling 

 van de dampphase aan de eene zijde en die van de vloeistofphase 

 aan de andere zijde van de lijn voor AB ligt; zooals uit de figuren 

 4, 5 en 6 volgt is dit ook werkelijk het geval. Bij temperatuurs- 

 verhooging blijven nu drie phasen eenigen tijd naast elkaar bestaan 

 en de met vast AB coëxisteerende damp- en vloeistofphasen liggen 

 op dezelfde horizontale lijn. De vloeistofphase ligt op den vloeistof- 

 tak c' c/ en de dampphase op den damptak e' ej, terwijl de vaste 

 phase natuurlijk op de lijn GG' ligt. 



*) Verslag Koninkl. Akad. 21 April 1897, 482. 



