( 204 ) 



Leeuwenhoek, zijt Gij bezig geweest met de studie der mikroben. 

 Toch is er een tijd geweest, dat daarbij vooral vraagstukken van de 

 praktijk en pas in de tweede plaats zuiver wetenschappelijke vragen 

 uw aandacht hadden bezig te houden. Dit werd anders sedert Gij 

 nu juist 10 jaar geleden als hoogleeraar zijt opgetreden aan de 

 Polytechnische School, thans Technische Hoogeschool. In de rede- 

 voering, waarmede Gij toenmaals Uw ambt aanvaard hebt „Do 

 biologische Wetenschap en de Bacteriologie", werd door U wel is 

 waar ook gewezen op de beteekenis van de studie der mikrobiologie 

 voor de praktijk, maar toch werd hier nadruk gelegd op het groote 

 belang, dat er in gelegen is om algemeene biologische vraagstukken 

 te bestudeeren bij de eencellige organismen, vooral omdat men hier 

 mist de complicatie van een arbeidsverdeeling tusschen verschillende 

 cellen, omdat in het algemeen tal van problemen zich hier veel 

 gemakkelijker laten stellen en men hier zeker het allereerst tot hun 

 oplossing zal kunnen geraken. In die richting hebt Gij zelf ook 

 altijd gewerkt en zonder dat het in mijn bedoeling ligt hier een 

 opsomming te geven van het vele, dat door U op mikro-biologisch 

 gebied gevonden is, zou ik toch enkele der meest in het oog vallende 

 van uw ontdekkingen der laatste 10 jaren kort willen herdenken. 

 In de eerste plaats dan de onderzoekingen over assimilatie van 

 vrije stikstof. Reeds vroeger was door U een zeer belangrijke bijdrage 

 geleverd tot de kennis der organismen, die in symbiose met Legu- 

 minosen stikstof assimileeren ; thans hebt Gij ook Uw aandacht gewijd 

 aan het stikstofvraagstuk in veel ruimeren zin en dit is aanleiding 

 geweest tot de ontdekking van soorten van liet geslacht Azotobacter, 

 vooral van Azotobacter chroococcum. Was tot nu toe alleen de 

 anaërobe Clostridium Pasteurianum beschreven als in staat vrije 

 stikstof te assimileeren, Uw onderzoekingen maakten ons bekend met 

 aërobe bacteriën, die ditzelfde vermogen, waarbij in het midden 

 gelaten kan worden of zij hiertoe alleen in staat zijn, dan wel in 

 symbiose met andere mikroben. Was door U zelf reeds gewezen op 

 de groote verspreiding van Azotobacter in de natuur, latere onder- 

 zoekingen hebben dit nog meer bevestigd en de overtuiging veld 

 doen winnen, dat, wat betreft de vorming van stikstofverbindingen 

 uit vrije stikstof deze organismen zeker een zeer belangrijke rol 

 spelen. Dat dit resultaat door U bereikt werd, terwijl vroeger zooveel 

 onderzoekers vergeefs gezocht hadden, moet wel vooral toegeschreven 

 worden aan de genialiteit van uw onderzoekingsmethoden, waarbij 

 zooveel mogelijk de omstandigheden in de natuur werden nagebootst 

 en waarbij pas in de laatste instantie met reinkulturen gewerkt werd. 

 Daarbij kwam in de tweede plaats het gelukkige denkbeeld van het 



