( 270 ) 



Meteorologie. De Heer Van der Stok biedt eene mededeeling 



aan : „Over frequentie-krommen run meteorologische grootheden." 



A. De toepassing der waarschijnlijkheidsrekening op de uitkomsten 

 van meteorologische onderzookingen is tol dusverre eene meer beperkte 

 geweest dan het wisselvallig karakter der gegevens schijnt te recht- 

 vaardigen. Het is niet moeilijk de reden hiervan aan te wijzen ; bijna 

 alle toepassingen der foutenleer op natuur- en sterrenkundige proble- 

 men vinden hare aanleiding in den wensch tot het bepalen eener 

 grootheid met de grootst mogelijke nauwkeurigheid ; de overblijvende 

 onzekerheid levert eene kritiek der aangewende methoden en leidt 

 tot verscherping van het experiment, waardoor de verschillen van 

 waarneming en gemiddelde tot minimale worden teruggebracht. Alle 

 deze redenen voor toepassing der foutenleer verliezen voor de meteo- 

 rologie hare beteekenis ; voor verreweg de meeste meteorologische 

 elementen en klimatologische gebieden is het niet mogelijk binnen 

 redelijken tijd gemiddelde waarden te berekenen met een aan matige 

 eischen voldoenden graad van nauwkeurigheid en, waar dit mogelijk 

 is (b.v. voor tropische stations) zou eene vermeerdering der nauw- 

 keurigheid weinig voordeel opleveren, daar het niet mogelijk is de 

 afwijkingen kleiner te maken door verscherping der waarneming. 

 Bovendien is de kennis van de meest waarschijnlijke waarde van 

 weinig belang daar de frequentie-krommen in 't algemeen zeer vlak 

 zijn en men bezwaarlijk het begrip van fouten kan hechten aan de 

 afwijkingen, die, veel meer dan de absolute waarden, kenmerkend 

 zijn voor klimatologische toestanden. 



Meteorologische constanten in den waren zin van het woord, op 

 wier bepaling de methode en terminologie der foutenleer direct 

 van toepassing is, zijn bijna uitsluitend de FouuiEu'sche constanten, 

 die men verkrijgt bij de studie van periodieke verschijnselen, als 

 dagelijksche en jaarlijksche variatie, en op deze is het zeker wen- 

 schelijk de kritiek der foutenleer in ruimere mate toe te passen dan 

 tot heden gebruikelijk was. De theorie der fouten in het platte vlak 

 kan hier terstond, en met voordeel voor een juist begrip omtrent 

 de waarde der verkregen resultaten, aanwending vinden. 



Behoudens deze uitzondering' ligt derhalve eene toepassing der 

 waarschijnlijkheidsrekening op meteorologische waarnemingen niet 

 voor de hand en levert, voor de weinige reeksen waarvoor zij is 

 geschied, weinig voordeel op wanneer men zich bij de bewerking 

 uitsluitend stelt op het standpunt der foutenleer. 



Indien men echter dit standpunt laat varen en den weg volgt, 

 die in de laatste jaren door de sociologische en biologische weten- 



