( 361 ) 



In geologisch opzicht is de Hondsrug merkwaardig door de tal- 

 Jooze zwerfkeien, welke er gevonden worden (jaarlijks worden er 

 scheepsladingen verzameld), eene merkwaardigheid, die hij evenwel 

 gemeen heeft of had (in de meeste andere, meer bewoonde streken 

 zijn de steenen reeds uitgegraven) met andere streken van Drente 

 en Friesland. Tot voor korten tijd kende men ook bijna algemeen 

 den Hondsrug de beteekenis toe eene eindmoraine te zijn, eene opvat- 

 ting die, het eerst door Prof. van Calker uitgesproken, voornamelijk 

 op grond van zijn onderzoek van het uiteinde van den Hondsrug, 

 onder en nabij de stad Groningen, en zich langzamerhand heeft inge- 

 burgerd. Door een aantal, in de laatste twintig jaar verschenen 

 geschriften over den Groninger Hondsrug heeft van Calker er niet 

 Aveinig toe bijgedragen om dien onbeduidenden rug ook geologisch 

 eene zeker te groote reputatie te geven. Al spoedig kwam de Gro- 

 ningsche hoogleeraar daarbij tot de stellige overtuiging, dat de Hondsrug 

 eene eindmoraine is. In 1889 schreef hij : ,,Seit meinen ersten ein- 

 schlagigen Untersuchungen stand meine Ansicht fest, dass der Hondsrug 

 eine Endmoraue reprasentire, eine Moranenablagerung, welche einem 

 langeren Stagniren im Rückzuge des Gletschers, vielleicht bei einer 

 gleich gerichteten Bodenwelle entspricht. Und mein Vermuthen, 

 dass diese eine weitere südöstliche Erstreckung habe, wurde bestatigt, 

 als ungefahr 38 K.M. südöstlich von hier bei Buinen in Drenthe 

 beim Aufgraben von Geschieben auch solche mit abgeschliffener und 

 geschrammter Obertlache zum Vorschein kamen und noch etwa 

 26 K.M. weiter südöstlich von dort, bei Nieuw-Amsterdam solche 

 von mir selbst gesammelt wurden, und ich an letzterer Localitat die 

 Grundmorane constatiren konnte" l ). 



Voor hem die de beschrijvingen van van Calker met de eind- 

 en grondmorainen van andere landen vergelijkt mag het evenwel 

 aan twijfel onderhevig zijn of men zelfs in den nader door van Calker 

 onderzochten bodem van Groningen, niettegenstaande de „geweldige 

 opeenpakkingen van steenen en groote blokken" 2 ), wel met een eind- 

 en niet met een grondmoraine te doen heeft. Het kan slechts de vorm 

 en het verloop van den Hondsrug en het voorkomen van zoo talrijke 

 zwerfkeien aan de oppervlakte zijn, welke van Calker en anderen 

 er toe geleid hebben om in dezen steilrand van het Drentsch plateau 

 een eindmoraine te zien. De inwendige samenstelling werd, behalve 

 voor het Groninger uiteinde, niet in aanmerking genomen. 



!) Zeitschr. der Deutschen Geologischen Geselschaft. 1889, p. 351. 



2 ) F. J. P. van Calker, De ontwikkeling onzer kennis van den Groninger 

 Hondsrug gedurende de laatste eeuw. Bijdragen tot de kennis van de provincie 

 Groningen, etc. p. 217. Groningen. 1901. 



24 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XIV. A». 1905/6. 



