( 363 ) 



mijner uitkomsten, namelijk betreffende de geologische samenstelling 

 van den Hondsrug in Drente, uit een fluviatiele kern niet een 

 glaciale bedekking, en de daaruit voortvloeiende onmogelijkheid om 

 hem als eindmoraine op te vatten, vereenigt ; uitvoerig bestrijdt hij 

 daarentegen de door mij geopperde mogelijkheid eener verandering- 

 van richting van den ijsstroom en een der wijzen, waarop ik mij 

 de opwelving van dien rug kon voorstellen ontstaan te zijn. 



Het zij mij nu vergund in de eerste plaats de bezwaren van 

 Dr. Jonker tegen mijne poging ter verklaring van die opwelving zoo 

 kort mogelijk te wederleggen. 



Mijn nadere beschrijving gold den Hondsrug in Zuid-Drente, zooals 

 reeds gezegd is, ongeveer de helft van degeheele lengte in die provincie. 

 Ik zelf noemde verschillende punten, waar het bedoelde glaciale dek niet 

 uit zand, doch uit leem bestaat; dit is een omstandigheid die niet 

 onvereenigbaar is met het bestaan van een in 't algemeen minderen 

 kleirijkdom op den rug dan aan de westelijke flank. Meerdere beweeg- 

 lijkheid van het ijs boven den Hondsrug, waarop de voorgestelde 

 verklaring van het ontstaan van de opwelving berust, is daardoor 

 ook geenszins uitgesloten. 



Voor zoover ik het aan de weinige in de noordelijke helft 

 van den Hondsrug voor mij toegankelijke ingravingen heb kunnen 

 nagaan is daar in 't algemeen geen van de zindelijke helft afwij- 

 kende bouw te constateeren. 



Jonker noemt nog een paar punten in het noorden van Drente, 

 waar het glaciaal dek van den Hondsrug plaatselijk int keienleem 

 bestaat, nl. bij Gasselte en Zuidlaren. Op deze laatste plaats en ook 

 bij Groningen, waar de keienleem op talrijke plaatsen voorkomt, is 

 volgens Jonker zelf „het heuvelige karakter minder goed te her- 

 kennen" of is de Hondsrug „onbeduidend". Deze plaatsen kunnen 

 dus gevoeglijk buiten beschouwing blijven. 



Wat betreft zijn beroep op de boringen der Ned. Heidemaat- 

 schappij heb ik dit aan te merken. Door de welwillendheid van het 

 Bestuur heb ik het origineel boorregister met de daarbij behoorende 

 kaarten kunnen raadplegen, die ik dan op het terrein door tal van 

 proefboringen heb gecontroleerd. Daarbij is mij gebleken, dat de boor- 

 punten der H. M. te ver uiteenliggen om een eenigermate juiste 

 voorstelling van het voorkomen en de uitbreiding van het leem te 

 geven, en dat beslist onjuist is : „Het roode leem komt in 't bijzon- 

 der voor op den Hondsrug en wel vooral op de hoogste gedeelten". 



De andere door mij (in de tweede mededeeling over den Honds- 

 rug) overwogen mogelijkheid ter verklaring van liet ontstaan der 

 overlangsche opwelving, eene verklaring die onafhankelijk is van 



