( 398 ) 



de geluidsintensiteiten afnemen als de quadraten der afstanden, dan 

 verhouden zich de geluidssterkten onderling als de quadraten dier 

 afstanden. Noemen wij den afstand, waarop liet toongeluid in het 

 vlak van maximum geluid waarneembaar is, r en dien voor het iets 



,.'■1 ,. 2 



zwakker geluid ;■„ dan stelt klaarblijkelijk de breuk — de Unter- 



schiedsschwelle voor, die in dit geval, omdat de van den hoofdprikkel 

 onderscheiden prikkel zwakker dan de hoofdprikkel is genomen, 

 als „untere Unterschiedsschwelle" mag worden aangeduid. 



Orgelpijpproeven. 



Een nauwkeurig gestemde, wijde, gedekte, houten orgelpijp wordt 

 binnen een vilten tent in een nevenvertrek naast het geluidvrij 

 kabinet zoodanig opgesteld, dat haar geluid door een caoutchoucbuis 

 in het kabinet kan worden beluisterd. Deze orgelpijp wordt permanent 

 aangeblazen door met een waterstraal perspomp aangevoerde, maar 

 daarna met calciumchloride gedroogde lucht. De aanvoer van deze 

 lucht geschiedt langs een lang stelsel van looden buizen, dat binnen 

 het kabinet een splitsing in tweeën en later eene hereeniging vertoont. 

 In deze twee gescheiden takken worden met micrometerschroeven 

 verstelbare AuBERT'sche diaphragina-openingen aangebracht, die de 

 waarnemer naar willekeur kan vernauwen of verwijden. De her- 

 eeniging geschiedt in een driewegkraan, die eveneens door den 

 waarnemer kan worden gedirigeerd, en stroomafwaarts van dit punt 

 bevinden zich de vereischte meettoestellen, om druk en volumen 

 der passeerende, der orgelpijp aangeboden, lucht te kunnen bepalen. 

 Ook deze meettoestellen bevinden zich onder het bereik van den 

 waarnemer, zoodat deze zelf de aflezingen doen kan. 



De waarnemer regelt nu in de eerste plaats de wijdte der beide 

 diaphragina-openingen zóó, dat het geluid bij beide standen van den 

 driewegkraan gelijk kan worden genoemd. Vervolgens vergroot hij 

 een der diaphragmata (het andere constant blijvend) tot een duidelijk 

 verschil wordt waargenomen (opstijgende methode). Aldus vijf maal. 

 Daarna wordt het verschil tusschen beide afwisselend beluisterde toon- 

 sterkten vergroot, en omlaag-gaande de diaphragmastand opgespoord, 

 waarbij het verschil onduidelijk wordt (afdalende methode). Wederom 

 vijfmaal. Ditzelfde geschiedt op overeenkomstige wijze bij vernauwing 

 van de diaphragma-opening. De eerste reeks voert derhalve tot een 

 „obere", de tweede tot een „untere Unterschiedsschwelle". De be- 

 palingen, die voor eiken toon bij twee hoofdintensiteiten werden 

 gedaan, hebben op deze wijze klaarblijkelijk „wissentlich" plaats 



