( 430 ) 



waarnemingen van Huygens als bij de latere van Ellicott blijk- 

 baar de middelste alleen 1 ), of althans hoofdzakelijk '), zich vertoonde. 



Daarentegen zijn door Savakt met behulp van zijne ~j~-vonnige veer 

 aan welker uiteinden nagenoeg gelijke slingers bevestigd waren, beide 

 principalen tot stand gebracht 3 ). 



Maar behalve deze beide principalen, die van elkander afwijken 

 in den duur der slingeringen en bovendien door de omstandigheid 

 dat de slingers zich bij de eene parallel, bij de andere antiparallel 

 zullen bewegen, is er nu nog eene derde bewegingswijze welke voor 

 onbepaalden voortduur vatbaar moet zijn. 



16. Laten wij, om dit aan te toonen, wederom uitgaan van eene 

 willekeurige samengestelde slingering w = K'x' -\- K 1 jt 1 -\- K t zt s dan 

 zal, tenzij de wrijving in het freem uiterst gering mocht zijn, de 

 slingering K'ji' spoedig verdwijnen. Wanneer dan echter in de over- 

 gebleven beweging K t veel kleiner is dan K x , dan is het duidelijk dat 

 dewijl de middelste principale bij de beweging der beide slingers den 

 boventoon voort, de drijfwerken der beide klokken zich naar haar 

 regelen zullen en zij derhalve niet zullen kunnen bijdragen tot het 

 onderhoud der principale A' 2 ^t 2 welke dus evenzeer zal moeten uit- 

 sterven, zoodat ten slotte slechts een zuivere slingering A^.Tj over- 

 blijft waarbij beide klokken den gang der middelste principale volgen. 



Is daarentegen, na het verdwijnen der langzame principale, K x veel 

 kleiner dan K, dan zal het de middelste principale moeten zijn die 

 uitsterft, terwijl de gang der uurwerken zich dan ten slotte geheel 

 naar de snelle regelen zal. 



Maar in het tusschen gelegen geval, als de verhouding van K x tot 

 A" 2 binnen zekere grenzen ligt, zal onder gunstige omstandigheden, 

 toch ook een bewegingswijze moeten kunnen ontstaan, waarbij beide 



l ) Bij Huygens. Bij hem waren de massa's der slingers zeker gering ten opzichte 

 van die van het freem, zoodat zonder twijfel c L en c 2 klein waren en het geval G 

 aanwezig was. 



-) Bij Ellicott; waar, althans aanvankelijk, blijkens de waargenomen energie- 

 overdrachten ook de snelle principale aanwezig moet zijn geweest. Hoewel Ellicott 

 volgens zijne opgave zeer zware slingers gebruikte, hebben wij toch waarschijnlijk 

 ook bij hem met het geval C te doen. Neemt men dit niet aan dan is de volkomen 

 gelijke gang zijner uurwerken nog moeilijker te rijmen met de waargenomen 

 interferenties. De daaruit blijkende aanwezigheid van twee principalen zou in het 

 geval B onbepaald zijn voortgezet en de klokken derhalve een ongelijken gang 

 behouden hebben. 



;; J l.c. noot (2) pag. 416. Bij Savart was echter stellig V < l x = l z ; daarom is het 

 bij hem de langzame principale die de zelfde rol speelt welke hier in de onder- 

 stelling V > li > Z 3 aan de snelle is toegewezen. 



