( 533 ) 



§ 13. Uit de waarde die wij in § 11 voor het aantal molekulen 

 JV in de natriumvlam hebben gevonden, kunnen wij de dichtheid d 

 van den natriumdamp berekenen. Onderstellen wij dat de molekulen 

 enkele atomen zijn en dus elk een massa hebben, 23 maal zoo 

 groot als die van een walcrstofatoom, dan vindt men, deze laatste 

 op 1,3 X 10-24 g ram stellende, 



6L — 12 X 10- 9 , 

 wat van de uitkomst van Hallo, n.1. 7 X10~ 9 niet al te veel verschilt. 



Hallo merkt hierbij op dat de uitkomst aanmerkelijk kleiner is 

 dan de dichtheid waarmede het natrium in de vlam aanwezig was; 

 hij besluit dit uit een opgave van E. Wiedemann, volgens welke een 

 door dezen onderzochte natriumvlam ongeveer 5 X 10 — ' gram natrium 

 per cM s bevatte. Men komt op deze wijze tot het denkbeeld dat 

 niet alle natriumatomen maar slechts een klein gedeelte daarvan, 

 die in een bijzonderen toestand verkeeren, aan de absorptie deel- 

 nemen, wat in overeenstemming is met de gevolgtrekkingen waartoe 

 Lenard in den laalsten tijd bij zijne onderzoekingen over de uitstra- 

 ling van natriumdamp is gekomen. 



Het is nu opmerkelijk dat het getal dat wij bij koolzuur voor N 

 gevonden hebben, tut een dergelijk besluit leidt. Bij de proeven van 

 A.NGSTRÖM was het koolzuur onder een druk van 739 m.M. Stelt 

 men de temperatuur op 15° ('., dan kan men het aantal molekulen 

 per c.M' schatten op 3,2 X 1 *-' 19 - Dit is 50 maal zoo groot als 

 hét getal dat wij in § 10 hebben gevonden. 



§ 14. Wij zullen nu de waarde die wij bij het koolzuur voor 

 den tijd r gevonden hebben, met ^\q\\ tijd die gemiddeld tusschen 

 twee botsingen van een molekuul verloopt, vergelijken. Onder de 

 in de vorige § genoemde omstandigheden kunnen wij de gemiddelde 

 lengte van den weg tusschen twee botsingen op 7 X 10 -6 c.M, 

 stellen. Deze weg wordt, daar de molekulaire snelheid 4 X 10 4 c.M. 

 per sec. bedraagt, in 



1,8 X 10-'° sec. 

 doorloopen. Daar dit 18000 maal zoo groot is als waarde van t, 

 waartoe wij in § !> gekomen zijn, kunnen wij ons bezwaarlijk 

 voorstellen dat het de botsingen tusschen de molekulen zijn die aan 

 het ongestoord voortduren van een trilling een einde maken. Het 

 schijnt wel dat iets anders, dat in het inwendige van een molekuul 

 plaats heeft, dit reeds veel spoediger doet. 



Ook bij de natriumvlam beslaat een verschil in dezelfde richting 

 tusschen de waarde van t en den tijdsduur tusschen twee botsingen. 



( Wordt vervolgd). 



