( 15 ) 



log^— = f[ — 1 1 te bescheiden een empirische formule noemt. 



V ' V T J 



Immers die formule kan - - wat den vorm betreft -- zeer eenvoudig 

 uit de toestandsvergelijking, verbonden met het theorema van Maxwell 

 worden afgeleid. Maar in de tweede plaats, dat v. D. Waals op grond van 



fdb\ /d 2 b\ 

 beschouwingen over de grootte van — en -— op p. 1320-1328 



\tlvjc \dv /,_■ 



l.c. tot de empirische formule (in de nabijheid van het kritisch punt,) 



£— ey « 



komt (p. 1327), waarbij dan n = -iVs gevonden wordt. 



Nu meen ik op grond van overwegingen - - die in nauw verband 

 staan met de theorie der associatie, door mij in verband met den 

 vasten toestand in de zes voorgaande Verhandelingen ontwikkeld — tot 

 de slotsom te moeten komen, dat de afhankelijkheid van de groot- 

 heid b van o in de nabijheid van het kritische punt beter wordt, 

 voorgesteld door de betrekking 



' =i-»(AY. <&> 



b n \v — b 



en dit naar aanleiding van de volgende theoretische overwegingen. 



Om tot de gedaante der functie b =f(v,T) in de toestandsver- 

 gelijking ( p -)- % 3 ) ( v — b)=RTte geraken, kan men nl. twee ver- 

 schillende wegen inslaan. 



De eerste, gewoonlijk gevolgde weg is deze, dat men het vraagstuk 

 zuiver kinetisch beschouwt. Volgens de methode van Maxwell, Boltz- 

 mann, v. d. Waals, Korteweg, Lorentz, Reinganüm e.a. vervolgt 

 men dan de lotgevallen van ieder molecuul afzonderlijk, gaat na 

 wat er bij de botsingen geschiedt, etc. etc. Ter bekorting der bere- 

 keningen kan men hierbij ook van het theorema van het Viriaal 

 (Claüsics) gebruikmaken. Zoodoende komt men door vaak langwijlige 

 berekeningen tot de benaderingsformnle. 



.b = Ujl — —-°- + etc, 

 \ 61 v 



waarbij de coëfficiënt I7 / 3a later is gebleken = '/, te zijn. De bere- 

 kening der volgende coëfficiënten wordt praktisch nagenoeg ondoenlijk. 

 Hierbij zijn dan moleculaire krachten nog geheel buiten beschouwing- 

 gelaten. Wilde men die mede in de beschouwingen opnemen, dan 

 worden de berekeningen nog veel gecompliceerder en verschijnt ook 

 de temperatuur als beïnvloedende factor. (Reinganüm). 



Bovenstaande formule geeft alzoo de „schijnbare" verandering van 

 h aan, wanneer het volume afneemt. Van een „ware" verkleining, 



