( 50 ) 



nemingen, lioe onvolledig die ook zijn, thans in hel licht te geven, 

 want uil de hier te mijner beschikking staande literatuur meen ik 

 te moeten opmaken, dat het voorkomen van mechanisch-prikkelbare 

 bladeren bij de door mij onderzochte soorten óf nog geheel onbekend 

 is, óf dat over de prikkelbaarheid van die soorten althans in Buiten- 

 zorg nog geen waarnemingen gedaan zijn. 



§ 1. Albizziastipulata Benth. - - De eerste waarneming 

 over snelle en duidelijke prikkel bewegingen der blaadjes (foliola) na 

 krachtig tikken, werd op 30 Januari jl. om half zes des namiddags 

 het eerst door mijne vrouw en mij aan een ongeveer 1 meter hooge 

 potplant gedaan. Binnen 5 minuten na het tikken op den stam 

 vouwden zich alle blaadjes van het jongste blad naar boven toe 

 dicht tegen elkander, terwijl de blaadjes der oudere bladeren (die 

 bij deze soort dubbel-fijn-gevind zijn) zich duidelijk schuin naar boven 

 vouwen. Bij begin van de proefneming waren alle blaadjes ongeveer 

 vlak uitgebreid, terwijl 5 minuten na de prikkeling de jongste bladeren 

 den slaapstand van 's nachts hadden aangenomen. 



Toen wij den volgenden dag om 7 uur 's morgens met andere 

 potplanten derzelfde soort deze proef herhaalden, vertoonden wel is 

 waar binnen 5 minuten na krachtig tikken alle jongste blaadjes 

 duidelijke prikkelwerking maar de oudere blaadjes vouwden zich 

 slechts nauwmerkbaar naar boven, terwijl de jongste blaadjes zich 

 alleen bij zeer sterk schudden en tikken zoo ver naar boven toe om 

 vouwden, dat bijna de slaaptoestand ingenomen werd. 



Hier zij nog aangestipt, dat de door tikken geprikkelde blaadjes 

 niet alleen eene beweging naar boven toe uitvoeren, maar ook ten 

 opzichte van de secundaire bladstelen een schuinen stand innemen, 

 en wel zoodanig, dat de oppervlakten der blaadjes ongeveer parallel 

 blijven. 



De soortdetermin&tie der proefplanten is door mij geverifieerd en 

 juist bevonden. 



§ '2. Poinciania r e g i a Bojer. - Bij deze in Java niet zelden 

 als sierboom gecultiveerde soort werd de tot dusver onbekend ge- 

 bleven hooge mate van prikkelbaarheid ten opzichte van sommige 

 mechanische prikkels (o.a. tikken en schudden) het eerst door mij 

 op 1 Februari j.1. bij eenige in den Buitenzorgsehen Hortus gekweekte 

 zeer jonge potplanten waargenomen. Toen ik op genoemden datum 

 tusschen 8 en 9 uur des morgens bij eenige potplanten zacht tegen 

 den stam tikte, voerden alle blaadjes binnen enkele minuten sterk 

 opvallende prikkelbewegingen uit, terwijl bij de niet geprikkelde 



