(87 ) 



Natuurkunde. — De Heer Lorentz doel eene mededeeling : „Over 

 de massa der energie." 



§ 1. Eenige jaren geleden is Einstein 1 ) tot de gevolgtrekking ge- 

 komen, dat elke verandering der inwendige energie e van een lichaam 

 eene verandering van de massa m ten gevolge heeft, en wel zoo 

 dat tusschen de aangroeiingen dè en dm de betrekking- 

 te 



<ï™ = - (1) 



c 



bestaat, waarin c de snelheid van het licht is. Deze merkwaardige 

 stelling wensch ik op eene andere wijze af te leiden en door de 

 bespreking van een paar bijzondere gevallen nader toe te lichten. 



Daarbij zal gebruik worden gemaakt van Einstein's relativiteits- 

 beginsel en van enkele formules der aan dit beginsel aangepaste 

 mechanica. 



Wij zullen ons beperken tot translatiesnelheden in de richting der 



c-as en de transformatieformules met welke men van een stelsel 



,c, y, z, t tot een stelsel x', y', z', t' of omgekeerd overgaat, in den 



volgenden vorm schrijven ") 



b 



x' =r w, y' = y, z = az — bet, I = at z . . . (2) 



c 



Onder a en b verstaan wij twee getallen, waarvan het eerste 

 positief is en die verbonden zijn door de betrekking 



a * — b° = 1 (3) 



Duidelijkheidshalve kunnen wij ons twee waarnemers A en B 

 voorstellen, van wie de eerste van het stelsel x, y, z, t, de tweede 

 van het stelsel x', y, z', t' gebruik maakt. De grootheden die voor B 

 gelden, worden steeds door accenten van de overeenkomstige door 

 A in te voeren grootheden onderscheiden. 



De transformatieformules voor de snelheidscomponenten zijn 



ö* , »a , «f- — bc b<o z 



•o* = — , » ,/ = — , » 2 = — , o = a - . (4) 



m ut to e 



en die voor de electrische kracht (b) en de magnetische kracht (f)) 

 b' x — ai x — b\),j , \i' y = öb y + b\) x , b'- = b- , ) 



b'x — afyx + bt*,j , f)' y = aft, — bb* , f) . = f), . ' 



!) A. Einstein, Ueber die vom Relativitatsprinzip geforderte Tragheit der Energie, 

 Ann. Phys., 23 (1907), p. 371. 



2 ) Verg. H. A. Lorentz, Alte und neue Fragen der Physik, Phys. Zeitschr., 11 

 (1910), p. 1234. 



7* 



