(95 ) 



met [8), dan ziet men dat s werkelijk is, wat wij vroeger de „inwen- 

 dige" energie genoemd hebben, terwijl uit (18) en (19) de betrekking 



m — ~~ 

 C 



volgt, die met het theorema van Einstkin in overeenstemming is. 



§ 6. Eenige overeenkomst met het zooeven besproken geval heeft 

 dat van eene met zwarte straling gevulde holte. Om intusschen, wat 

 deze betreft, het theorema bevestigd te vinden, moet men gebruik 

 maken van de door Einstkin verkregen uitkomst l ) dat, indien op 

 een stijf s ) vast lichaam krachten werken, die de translatiebeweging 

 ervan niet veranderen, deze omstandigheid op zich zelf eene bijdrage 

 tot de energie van het lichaam ten gevolge heeft, en wel kan voor 

 die bijdrage in de hier gebezigde notatie worden geschreven 



— g -2{Z<z') (21) 



c V e - — v" 



waarin de som zich over de verschillende op het lichaam werkende 

 krachten uitstrekt. 



Z' is, voor den waarnemer B die aan de translatie deelneemt, de 

 component van eene der krachten in de richting van de z-as, en 

 z' de derde coördinaat van haar aangrijpingspunt. 



Op eene dergelijke wijze als deze stelling door Einstein is gevonden, 

 kan men aantoonen dat het bestaan der genoemde krachten eene 

 hoeveelheid van beweging ten gevolge heeft. Deze heeft de richting 

 der translatie en de grootte 



— 2{Z'z') (22) 



c |/V - 



§ 7. Beschouwen wij eerst de zwarte straling zooals zij zich aan 

 den waarnemer B voordoet. Voor hem hebben over ruimten die 

 groot zijn in vergelijking met de golflengte de zes grootheden 



b' 3 *, b'> b' 2 2 , f)"„ !)';,„ \)'\ 

 alle dezelfde middel waarde, die wij door q zullen voorstellen. De 

 stralingsenergie per volume-eenheid is 3 q en er is een druk tegen 

 den wand der holte, die per vlakte-eenheid q bedraagt. 



Verder overweegt in de straling geen e enkele richting, waaruit 

 wij besluiten dat, als wij middelwaarden van den zooeven genoemden 



1 ) 1. c, § 1. 



2 ) Met dit woord wordt bedoeld dat het lichaam geene andere veranderingen in 

 vorm en grootte kan ondergaan dan door eene translatiesnelheid worden teweeg- 

 gebracht. 



