( HO ) 



Aardkunde. — De Heer Wichmann biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer M. Koperberg : „Aanteeheningen over het 

 Sopoetan- Gebergte in de Minahassa." Eerste gedeelte. 



(Mede aangeboden door den Heer Julius). 



Sedert de laatste groote uitbarsting van den Sopoetan in 1833 l ) 

 heeft het zoo intensief vulkanische midden -gebied der Minahassa, dat 

 op een oppervlakte nauwelijks zoo groot als Drente minstens 18 

 eruptie-punten telt, geruimen tijd in rust verkeerd. Slechts de Sopoetan 

 zelf en het kratermeer Linou toonden nog eenige werkzaamheid, 

 beperkt echter tot fumarolen-werking en wat den Sopoetan betreft 

 misschien tot sporadische, onbeduidende asch-erupties -). De vermin- 

 dering van het vulkanisme schijnt ook door geleidelijk verzwakken 

 der heete wellen te zijn aangeduid. 



In de laatste jaren heeft echter een reeks van verschijnselen een 

 wederopleven der vulkanische werkzaamheid bewezen. Op 29 Maart 

 1893 ongeveer 5"30 n nam. trad in het zadel tusschen den Lokon 

 en den kleineren vulkaan Empong, naar een mededeeling van den 

 heer E. Goedbloed, (Nat. Tijdsc.hr. v. N. Indië Dl L1V blz. 206), en 

 de beschrijving der Sarasin's, (Dr. P. en Dr. F. Sarasin „Entwurf 

 einer geologisch-geographischen Beschreibung der Insel Celebes" 3 ) 

 blz. 28 — 35), een oude bocea plotseling weer in werking en ontstonden 

 in de nabijheid eenige nieuwe fuinarolen, zonder eenige seismische 

 beweging. 



Daarop volgde in 1901 liet ontstaan eener nieuwe solfatare in het 

 Sopoetan-gebergte, onder sterke seismische onrust in de geheele Mina- 

 hassa, waarover dezerzijds is bericht in het Verslag van het Mijn- 

 wezen over het J c kivartaal van dat jaar (bijlage der Javasche Courant 

 van 16 Juli 1901 n". 55, blz. 13 — 14), en in het Verslag over de 

 Geologische en Mijnbouwkundige onderzoekingen in de residentie 

 Menado gedurende het jaar 1901. (Jaarboek v. h. Mijnwezen 31 ! 

 jaargang. 1902, blz. 147—148). 



J) Niet in 183S. We volgen hierin Prof'. Dr. A. Wichmann, (Mon. Ber. d. D. 

 Geol. Ges. Dl. 62, Jaarg. 1910, blz. 592). 



-). In 1845, (Natuurk. & Geneesk. Arch. voor Nederlandsch Indië, 3. 1846 blz. 603), 

 en in den nacht van 20 op 21 en op 24 Juni 1890, in de opgaaf over dat jaar 

 in het Nat. Tijdschr. v. N. Indië Dl. LI blz. 321 in verband gebracht met de uil- 

 barsting van den Makian op 29 en 30 Juni, doch door Wichmann en de Sarasin's 

 wel terecht, aan den Sopoetan toegeschreven. 



3 ) Door de uitvoerige samenstelling in dat werk van de oudere mededeelingen 

 over de vulkanen der Minahassa kunnen verwijzingen hier gevoegelijk achterwege 

 blijven. 



