( 112 ) 



is wel in de eerste plaats het gevolg daarvan dat in het betrekkelijk 

 kleine bestek van de ongeveer met ons kaartje samenvallende kruin 

 van het massief meerdere groote kraters bijeen, zelfs gedeeltelijk 

 over elkaar heen liggen, en zoodoende eikaars relief-vorm hebben 

 verstoord. Daarbij is dan nog aan de daarvoor gunstige zijden de 

 erosie gekomen als verdere oorzaak van vervorming. Ten slotte is 

 alles overdekt door het uitgeworpen gruis en lapilli van den jongsten, 

 thans alles beheerschenden Sopoetan s.s. ; de groote trekken van het 

 relief zouden daardoor alleen wel niet zijn uitgewiseht, maar het 

 heeft hier toch wel tot verdere vervaging meegewerkt ; de kleinere 

 oneffenheden werden genivelleerd, de tegenstellingen tusschen krater- 

 bodem en wanden verflauwd, vooral waar deze laatste reeds waren 

 afgestort, en eindelijk maakt het eenvormige, slechts tegen enkele 

 steilten afgebroken, grauwe gruis-kleed de onderscheiding op het 

 oog der verschillend geaarde vulkanische vormingen vrij wel ondoenlijk. 



In zulke gevallen is een gedetailleerde topographische opneming 

 van het vulkaanstelsel nog het beste hulpmiddel o in de ingewikkelde 

 verhoudingen daarin open te leggen en de geologische waarnemingen 

 behoorlijk te inrerpreteeren. Hoewel de opnemingen bij het onderzoek 

 in 1901, onder dezerzijdsche leiding uitgevoerd, in hoofdzaak door 

 den heer W. van den Bos, topograaf bij het Mijnwezen, beperkt 

 bleven tot de nadere omgeving der ontstane solfatare, geeft het daar- 

 aan ontleende kaartje toch gelegenheid de opvattingen der vroegere 

 onderzoekers eenigszins aan te vullen. 



Door Koorüers is voor het eerst het juiste inzicht uitgesproken 

 dat de bergrug noord van den Sopoetan s.s., de Rindengan-Tonder- 

 oekan-rug, een ouden kraterrand uitmaakt. Hij vatte het Sopoetan- 

 massief op als het overblijfsel van een enkelen ouden vulkaan, zijn 

 Rindengan-vulkaan, waarop de Sempoe, hij hem identiek mei 



Kelelondei, en de Sopoetan secundaire en dus jongere kraters 



zijn. Minder duidelijk is wat door hem onder Sempoe of Kelelondei 

 wordt begrepen. 



De Sarasin's resumeeren hunne waarnemingen aldus, (l.c. blz. 59), 

 dat zij den Sopoetan s.s. als hoofdkegel den Kelelondei (en den 

 Manimporok) ter zijde stellen. Het komt mij voor dat zij hiermede 

 aan de met Kelelondei bedoelde verhevenheid toch wel wal te veel 

 zelfstandigheid toekennen. Doch afgescheiden hiervan behoeft thans 

 niet meer te worden getwijfeld aan de aanwezigheid van een grooten 

 ouden rand, door hen de Kelelondei-somma genoemd, waarvan hun 

 Sempoe een zuidelijk, het langs de beek Masem verloopende gedeelte 

 van Koorders' Rindengan-Tonderoekan-wand een noordelijken westelijk 

 brokstuk uitmaakt. 



