f 142 ) 



Scheikunde. — De Heer van der Waals biedt een mededeeling 

 aan van de Heeren A. Smits en J. P. Tretjb : „Over' den loop 

 der PT-lijnen voor standvastige samenstelling in het stelsel 

 aetlier-anihrachinon." 



(Mede aangeboden door den Heer A. F. Holleman). 



Van der Waals heeft reeds in 1903 "■) door middel van PT-éoov- 

 sneden voor standvastige samenstelling aangegeven hoe in de omgeving- 

 der kritische eindpunten p en q de ontmoeting der lijnen Voor vast- 

 fluïde en vloeistof-damp zou moeten plaats vinden. 



De theorie was in deze het experiment echter ver vooruit, zoodat 

 bij deze beschouwingen geen rekening kon gehouden worden met 

 een geheel onverwachte, later door een van ons (S.) gevonden merk- 

 waardigheid, waardoor genoemde lijnen ten deele een andere ligging 

 ten opzichte van elkaar moesten hebben dan door van der Waals 

 was ondersteld, en het was daarom zéér wenschelijk dit punt nader 

 experimenteel te onderzoeken. 



De zooeven vermelde eigenaardigheid is hierin gelegen, dat bij 

 eenige mengsels aan den aether-kant van het kritisch eindpunt p 

 gelegen, ver boven de kritische temperatuur, die hier natuurlijk bij 

 onverzadigde oplossingen werd waargenomen, weer driephasen- 

 e ven wicht (S -\- L -\- G) optrad. 



Dit gedrag wijst er op, dat de lijn vast-fluïde voor een samen- 

 stelling links van het eerste kritische eindpunt, de grenslijn vloeistof- 

 damp niet tweemaal, zooals van der Waals onderstelde, maar viermaal 

 ontmoet, zoodat de PT-iiguur voor deze samenstelling ongeveer 

 wordt, zooals in Fig. 2 is aangegeven en waaraan natuurlijk rechts 

 een raking voorafgaat, zooals in Fig. I is geteekend, welke raking 

 plaats heeft bij den meest aetherrijken damp van het tweede gedeelte 

 der driephasenstrook. 



Daar nu in hel geval het kritisch verschijnsel bij een onverzadigde 

 oplossing wordt waargenomen het plooipunt K tusschen het vloeistof- 

 punt L en het damppunt G gelegen is, zien wij, dat het hier be- 

 sproken eigenaardige verschijnsel verband houdt met het enorme 

 groote verschil dat bij dit stelsel moet bestaan tusschen de plooipunfs- 

 temperatuur en de maximumtemperatuur. 



Zooals een van ons (S.) in zijn eerste mededeeling*-) over de 

 (PT^-lijnen voor vast-fluïde door middel van de formule 



"■) Verslagen Koninkl. Akad. v. Wetensch. 31 Oct. 1903, 439. 

 „ „ „ 28 Nov. „ , 606. 



3 ) Verslagen Koninkl. Akad. v. Wetensch. 27 April 1906, 866. 



