( 167 ) 



tot belangrijke verdamping aanleiding geven. a ) In de snelle ver- 

 damping ligt nog een groot bezwaar bij vele proeven. 



In het op de Plaat afgebeelde geval bevindt zich in den cryostaat 

 (proeven van April 1911) a. de heliumthermometer Th z " (met capillair 

 Th % '); b. de goudweerstand &a u (gouddraad geïsoleerd gewonden 

 op cylindertje) ; c. de kwik weerstand ££_s g - % ) De laatste bestaat, om 



!) Het geheel dezer stralings- en absorptieverschijnselen bij uiterst lage tempe 

 raturen leidt tot de overtuiging, dat bij het brengen op lage temperatuur van een 

 de straling opvangend meetinstrument een ruim gebied van onderzoek gemakkelijk 

 toegankelijk wordt. Opgemerkt zij, dat volgens de bekende formule A» T=0.294 cm. 

 graad, A™ bij de laagste heliumtemperaturen de waarde van 2 mm. ongeveer 

 verkrijgt (ook de bij het smeltpunt van waterstof bereikte waarde van ongeveer 

 0.2 m.m. is trouwens reeds aanzienlijk) en de door A>« aangegeven warmtestralen 

 dus bijna gelijk worden aan door Lampa verwezenlijkte Hertz' sche trillingen van 

 kleine golflengte (4 mm.); verder dat voor i° K., waarbij de vibratoren met de 

 golflengte van" 0,5 mm. die voor den galvanischen weerstand van beteekenis schijnen, 

 tot rust komen, Am = 0,7 mm. ongeveer wordt. 



2 ) Wat de schatting van de frequentie der weerstandsvibratoren voor kwik, 

 (welke a = 30, zie Med. N°. 119B § 3 noot b' bij tabel, Zitlingsversl. Febr. 1911 

 geeft) betreft, zij werd door mij afgeleid door er op te letten, dat de ligging dei- 

 belangrijke punten op de kromme, welke aangeeft hoe de weerstand van de 

 temperatuur afhangt, door het smeltpunt bepaald schijnt, waarop in Med. N°. 99 c , 

 Juni 1907, reeds gewezen werd. Het lag voor de hand, zooals wel meer geschied 

 is, het denkbeeld van overeenstemmende toestanden bij de metalen toe te passen 

 en het smeltpunt als eene overeenstemmende temperatuur te beschouwen. Verder 

 meende ik, dat waar bij de schatting van elasticiteitsverschijnselen werd uitgegaan, 

 het beginsel der mechanische gelijkvormigheid, gelijk dit door mij ter verklaring 

 van de uitgebreide geldigheid van de wet der overeensjemmende toestanden van 

 van der Waals is gedaan, kon worden toegepast. 



Metalen in overeenstemmende toestanden worden dan als mechanisch gelijk- 

 vormige stelsels opgevat, waarbij de verschillende, in van lengte, massa en tijd 

 afhangende eenheden uit te drukken, eigenschappen in overeenstemmende toestanden 

 door dezelfde getalwaarden worden aangegeven bij gelijkmaking van eenheden, die 

 voor elk metaal uit de daaraan eigen grond-eenheden [L\, [i¥], [T] worden opgebouwd. 

 De natuurlijke eenheden van massa en volume zijn het atoomgewicht H en het atoom- 

 volume, zoodat \L\ = M. l kp— Vs- als f de dichtheid is. De aan de metalen eigen tijds- 

 eenheid is het reciproke van de hier gezochte frequentie, nl. de trillingstijd van de 

 weerstandsvibratoren. Wegens de dimensie [L-M T~ 2 ] van de levende kracht, die de 

 temperatuur bepaalt, volgt uit de overeenstemmende smeltpuntstemperaturen i s en 

 i's en de uitdrukking f 



[7'l : [7"] z=z [L]M l ltf s ->li : [L']M n kd' s -'l-> = 



= 9 - l / s M h k6 s - l k ; q'-'IzM'Ws - V, 

 zoodat met het trillingsgetal van kwik, uitgaande van de voor lood gevonden a = 54 

 te stellen zou zijn a = 37. Daar bij vergelijking met platina op dezelfde wijze 47 

 gevonden zou worden, kan hier alleen van ruwe benadering sprake zijn en scheen 

 een verdere verlaging tot 30, die betere aansluiting beloofde mij bij deze schatting 

 wel geoorloofd. 



Later is mij de door Lindeman» reeds in 1910 (Physik. Zeitschr.) op grond 



