( 218 ) 



Scheikunde. De Heer Holleman biedt eene mededeeling aan 



van den Heei' T. van dek Linden : „Over de benzolliexackloriden 

 en hunne afbraak tot trichloorbenzolen" . 



(Mede aangeboden door den Heer Hoogewerff.) 



Wanneer men benzo] met chloor behandelt bij afwezigheid van 

 halogeenoverdragers, vindt er, zooals door vroegere ondei'zoekingen 

 ;ü bekend is, geen substitutie, do-jh additie plaats. Uit dit additie- 

 product is 1 iet gelukt twee benzolhexachloriden *), met « en ji in de lite- 

 ratuur aangeduid, Ie isoleeren, die beide bij behandeling met alcoholische 

 kali of natron een vloeibaar trichloorbenzol opleveren onder afsplitsing 

 van drie moleculen zoutzuur. Door overvoering in hel mononitropro- 

 duct werd bewezen, dat dit vloeibare Irichloorbenzol het asymmetri- 

 is. ! ) Bijmenging van isomere trichloorbenzolen werd door geen 

 enkele der oudere onderzoekers gevonden, hoewel Matthkws 3 ) hiertoe 

 verschillende pogingen deed. 



Beschouwt men de formule van zulk een benzolhexachloride, dat 

 op te vatten is als hexachloorhexamethvleen, dan blijkt terstond, dat 

 bij afsplitsing van ',i moleculen HUI de kans op vorming van het 

 symmetrische trichloorbenzol eveneens zeer groot is. De vorming van 

 hel vicinale daarentegen lijkt a priori twijfelachtig, aangezien daarvoor 

 afsplitsing van zoutzuur aan meta- of paraslandige C-atomen plaats 

 zou moeten vinden. < >ntstaal dus werkelijk alleen 1.2.4 trichloorbenzol, 

 zonder bijmenging van isomeren, dan moet dit veroorzaakt worden 

 door bepaalde, niet nader bekende invloeden, die voornamelijk in 

 den bouw van het molecuul zelf, of misschien ook in dien der lichamen, 

 die wellicht bij de afsplitsing als tusschentrappen fungeeren, te zoeken 

 zijn. Het eigenaardige van het geval stijgt bovendien nog, wanneer 

 men bedenkt, dat ook bij de voortgezette invoering van chloor in 

 benzol, lot aan trichloorbenzol, voornamelijk het l.'2.4-isomeer ge- 

 vormd wordt. Hier echter is de reden, zoo men weet, in de richt- 

 krachtder reeds ingetreden chlooratomen te zoeken. 



De eerste vraag, die ik mij dientengevolge stelde, was : Welke 

 trichloorbenzolen ontstaan er bij de afbraak der benzolhexachloriden, 

 en in geval van meer dan éen, in welke verhouding onstaan zij dan ? 

 In de 2 L ' plaats leek het mij interessant toe, na te gaan in hoeverre 

 het ji-isomeer zich bij de afbraak verschillend van het «-isomeer 

 gedroeg. Ten 3 U heb ik getracht de afsplitsing trapsgewijs te doen 



i) Faraday, A. ch. [2] 30.274. Mitscherlhjh, P. 35.370. Meunier, A. eb. [6] 

 10.227. Schüphaus. Ber. 17.2256. Matthews, Soc. 59.1(36. 

 ~) Soc. 59. 170. 

 3 ) Proc. Ghem. Soc. N'. 185. 232 (.1897). 



