( 259 ) 



ook op constant peil wordt gehouden ; wanneer niet geventileerd 

 werd zou deze door het branden van roodgekleurde lampjes worden 

 verhoogd. De verlichting geschiedt electrisch, zoodat, in het kort, 

 deze phototropische kamer geheel is ingericht volgens de eischen 

 van het moderne prikkelphysiologische onderzoek. 



In deze paragraaf moet ik, om te beginnen, de aandacht vestigen 

 op een belangrijk verschijnsel, dat door de onderzoekers der prikkel- 

 verschijnselen nog niet werd waargenomen en aanleiding kan geven 

 en zonder twijfel heeft gegeven tot foutieve, althans onbetrouwbare 

 resultaten. Het geldt hier n.1. de groote gevoeligheid der Avena- 

 coleoptielen voor contactprikkels, eene waarneming, die misschien 

 nog wel tot andere kieoiplantjes zal kunnen worden uitgebreid. Het 

 eerst werd met deze gevoeligheid voor contactprikkels kennis gemaakt, 

 toen bleek, dat phototropische krommingen kunnen worden opgeheven 

 door wrijven met den vinger langs de niet verlichte zijde. Geheel 

 in beslag genomen door andere proeven heb ik voorloopig een nader 

 onderzoek van dit nieuw ontdekte verschijnsel op den achtergrond 

 geschoven en bepaalde ik mij tol het doen van slechts enkele zeer 

 voorloopige experimenten, met de bedoeling eene kleine voorstelling 

 te verkrijgen van den aard en de male dier gevoeligheid voor con- 

 tactprikkels. Met eenige voorwerpen van uiteenloopende hardheid 

 werd het coleoptiel, zonder dat lichtprikkels konden inwerken, bij 

 rood licht eenzijdig gewreven. Een klein overzicht der verkregen 

 resultaten biedt de volgende tabel : 



voorwerp. 



aantal malen 



heen en weer 



gewreven. 



eerste optreden dus eene krom . 



begin der van de krom- _,•„„ ,„ 



proef. ming voor het I min S PS e " 



bloote oog. 



treden na: 



hout. 



hout. 



hout. 



penseel. 



weeke gelatine. 



10 X 

 20 X 

 50 X 

 15 X 

 200 X 



2" 25. 

 2" 30. 

 2" 36. 

 2" 15. 

 3" 11. 



2" 53. 

 2'i 46. 

 2" 45. 

 2" 43. 

 3» 48. 



28 minuten. 

 16 minuten. 

 9 minuten. 

 28 minuten. 

 37 minuten. 



Wat natuurlijk het eerste opvalt is de groote snelheid waarmede, 

 voor het ongewapende oog, de reactie optreedt; daarna verdient 

 aandacht geschonken te worden aan het sterk uitgesproken paral- 

 lelisme tusschen toegevoerde hoeveelheid energie en krommingstijd, 

 hetgeen tot nu toe eigenlijk nog voor geen enkel prikkelphysiologisch 

 effect, bij een en dezelfde temperatuur van 18° C, is voor den dag 



