( 260 ) 



getreden. Voorts zien we, dat hoe zachter' liet voorwerp is, des te 

 langer moet gewreven worden oin overeenkomstige krommingstijden 

 te bekomen. 



Zeker verdient ook nog opmerking, dat het wel degelijk mogelijk 

 is, ook met weeke gelatine eene contactkromming te verkrijgen, zij 

 hel ook na langer wrijven en na langer wachten ; we herinneren 

 daarbij aan de studiën van Pfeffer over ranken. Kortom, al geven 

 deze feiten ook slechts eene vluchtige en zeer onvolkomen voor- 

 stelling van de gevoeligheid voor contactprikkels der coleoptielen 

 van Avena, zonder twijfel blijken ze merkwaardig genoeg om dooi- 

 den een of anderen onderzoeker nader te worden bewerkt. 



Deze gevoeligheid voor contactprikkels nu, speelt bij het experi- 

 menteeren met Avena-coleoptielen een zeer voorname rol en kan, 

 waar ze verwaarloosd wordt, lot allerlei foutieve en onverwachte 

 resultaten leiden. Waar mijne proeven medebrachten, dat de coleop- 

 tielen op verschillende wijze moesten worden aangeraakt, hetzij 

 door het aanbrengen van sneden, hetzij door het opzetten van kapjes 

 of het omhullen mei nauwkeurig passende cvlindertjes, daar was de 

 kennis der gevoeligheid voor contactprikkels, de kennis der typische 

 contactkrom mingen van het grootste gewicht; ieder proefnemer op 

 • lil gebied is vóór alles verplicht, hiertoe eerst de noodige voorstudies 

 te maken. Voor enkele frappante gevallen wordt verder naar dil 

 opstel verwezen. Mei dal al is het onderzoek van de prikkelbaarheid 

 der Avena-coleoptielen weer mei een nieuw arbeidsveld verrijkt, 

 wal in zeker opziclil hel belang van dil voorwerp verhoogt voorde 

 prikkelphysiologie ; maar aan den anderen kant wordt op zoo'n 

 manier hel experimenteeren met een dergelijk fijngevoelig object 

 uitermate verzwaard. 



In de tweede plaats dienl in deze inleidende paragraaf nog een 

 enkel woord gezegd over de bepaling der phototropische gevoelig- 

 heid, zooals ze in deze onderzoekingen is verricht en zooals het 

 misschien aanbeveling zou verdienen dal ze voortaan bij alle photo- 

 tropische experimenten werd gedaan. De vroegere opvatting gebruikt 

 als maatstaf der gevoeligheid de hoeveelheid energie, die noodig is 

 om den prikkeldrempel te overschrijden; hoe minder energie hiervoor 

 noodig is, des Ie gevoeliger de plant. Maar, de recente onderzoekingen 

 van Akisz ') hebbeu ons een weinig sceptisch gemaakt ten opzichte 

 van het beslaan van een prikkeldrempel ; het geloof in bestaan 

 ervan is op grond van afdoende experimenten vrijwel aan het wankelen 



] ) W. H. Arisz. Over het verband van [nikkel en effect bij phototropische 

 krommingen van kiemplantjes van Avena saliva. (Verslagen Kon. Ak. v. Wetensch. 

 Maart 1911. 



