( 275 ) 



gedekt. Op 18 Augustus stond de Iieev -Schoch daar tegen de 

 „hooge, op zich zelf staande massa aan", doch de steenen waren 

 toen nog zoo heet en dampten zoo sterk, dat elke gedachte aan 

 opklimmen moest worden opgegeven. Dit lukte eerst in September, 

 „na een lastige klim wijl de steenen zoo los lagen". Op de boven- 

 vlakte werden door den heer Schoch groote voren waargenomen, 

 gericht volgens het voortschuiven en ongetwijfeld daardoor veroor- 

 zaakt, als het ware „een doodsch bergland in het klein, met heuvels 

 „en dalen verloopende in de richting naar de solfatare van 1901". 



In overeenstemming met de vroeger ('Eerste gedeelte, blz. 114} 

 uilgesproken ineening, dat de opening waaruit een dergelijks massa 

 langzaam naar buiten is geschoven, moet liggen onder het hoogste 

 punt, moet die van 1906 aan den kegel 4 haar uitgangspunt hebben 

 genomen, wat ook de eind-indruk is dien de heer Schoch heeft 

 gekregen, en door een mij indertijd gezonden, thans in het Menado- 

 archief te Batavia voorhanden photographie der steen- en gruis- 

 massa duidelijk wordt aangetoond. Nadere bevestiging geven de 

 mededeelingen van inlanders dat die kegel het eerst heeft gewerkt. 

 Klaarblijkelijk is dit de nieuwe krater waarvan sprake is in de 

 eerste berichten, van den Resident en den heer Limburg 



Aanvankelijk heeft dus ter plaatse van kegel 4 een werkelijke 

 uitbarsting plaats gegrepen uit een nieuwen krater, welke zich 

 binnen een paar dagen met een wal omgaf. Doch reeds op 21 Juni 

 vertoonde zich de gloeiende sinter- en gruismassa. Zoo althans moet 

 m. i. de aanduiding in laatstgemeld bericht worden verklaard, dat 

 die krater „uit twee openingen schijnt te bestaan, die wel één zullen 

 „worden, daar zich tusschen deze openingen slechts een gloeiende 

 „massa als scheidswand bevindt". Hierbij is op te merken dat ook 

 aan den Roeang aan den rand van de sinter-massa en van den 

 krater plaatselijk krachtige funaarolen de aanwezigheid van kanalen 

 of ondicht gebleven partijen aanduidden. (Verg. mijn reeds aange- 

 haald verslag, Jaarb. v. h. Mijnwezen van 1909 PI. 12). 



Of en hoever de kegel 5 aan de vorming van den blokken-stroom 

 heeft deelgenomen is uit de berichten niet met zekerheid af te leiden. 

 Midden Juli en op 18 Augustus vond de heer Schoch dezen kegel 

 in krachtige eruptieve werking. Uit een gat aan de zuidzijde van 

 den top werden gloeiende steenen en gruis Ie midden van een 

 vuurzuil en een groote dichte rookkolom tot wellicht 100 M. boven 

 den krater uitgeworpen en vielen op de flanken neer, zoodat dit 

 bergje geleidelijk hooger werd. Daarbij werden knallen gehoord, 

 gelijk dit door den heer Limburg van den eerst in werking zijnden 

 krater wordt vermeld, welke echter op 18 Augustus reeds belangrijk 



