( 278 ) 



een beklimming te kunnen beproeven, terwijl de kegel 5 slechts 

 ongeveer 200 M. van het uitgangspunt is verwijderd. De opgemerkte 

 onregelmatigheid in de eruptie ve werking aan den kegel 5 laat zich 

 m. i. beter met deze verklaring vereenigen dan met de onderstelde 

 aanwezigheid aldaar van een werkelijken primairen krater. Is die 

 verklaring juist dan zou deze als dan geheel parasitaire krater slechts 

 gewerkt hebben met materiaal van den stroom, terwijl kegel 4 

 aanvankelijk, evenals de solfatare 1901, ook materiaal van anderen 

 aard, o.a. het lichtgekleurde van den ouden kraterbodem, moet hebben 

 opgeworpen. Inderdaad bevonden zich bij de mij indertijd door 

 Dr. Schoch gezonden donkere, sinterige of slakkige monsters ook 

 grijze, witte en geele stukken welke uitsluitend van kegel 4 afkom- 

 stig zijn, terwijl de stroom en de kegel 5 geheel bestaan uit het 

 donkere, sinterige of slakkige, den heer Schoch aan coke herinne- 

 rende materiaal, dat in petrographische geaardheid met het eigenlijke 

 Sopoetan-materiaal schijnt overeen te stemmen. Tot nader onderzoek 

 dezer monsters heeft mij de gelegenheid ontbroken. Een ernstig 

 bezwaar tegen zulk een secundair, zuiver hydro-tbermisch ontstaan 

 vormen de vunrverschijnselen ; Dr. Schoch spreekt zelfs van een af en 

 toe zichtbare vlammenmassa; dit kan echter door bij de heftige ver- 

 damping opgeworpen gloeiend gruis teweeggebracht zijn. 



Iets dergelijks zou op kleinere schaal aan de solfatare van 1901 

 kunnen zijn geschied, zoo ook zij ware ondergedekt en de blokken- 

 stroom niet juist even te voren ware tot staan gekomen. Deze sol- 

 fatare schijnt langzamerhand te zijn verzwakt, doch was in Augustus 

 1906 naar het maleische reisverhaal van den heer Schoch weer met 

 de oude kracht werkzaam, zoodat het ook hem onmogelijk was, om 

 de zwavelreuk en de groote hitte van den bodem, in het gat af te dalen. 



Met genoegzame zekerheid kan uit de berichten worden vastgesteld 

 dat de ,,eokes"-massa bij haar tevoorsehijnkomen niet in vloeibaren 

 toestand verkeerde. De versintering heeft onderaards plaats gegrepen. 

 Het verschijnsel vormt hierin, evenals in de wijze van uitbreken en 

 voortbewegen, welke we ons ook hier meer als een over elkaar 

 heen rollen dan als een door stuwen veroorzaakte voortschuiving 

 hebben te denken, een herhaling van dat van den Roeang in 1904. 

 (O.c. blz, 223/224 en 256/258). De verschillen vloeien voort uit het 

 pre-existeerende terrein-relief en uit de betrekkelijke hoeveelheid van 

 het uitgebraakte; aan den Roeang een betrekkelijk kleine krater die 

 gevuld werd en van waar de massa langs een plooi van de bergflank 

 afdaalde, hier een betrekkelijk groote dalkom, waarin de massa van 

 één of twéé eruptie-punten afrolde en zich vrij uitspreidde, en niet 

 groot genoeg was om zich tot eenigszins belangrijke hoogte tegen de 



