( 284 ) 



samenhang aldus rekenschap kunnen geven: Tegen of in 1901 drong 

 een deel van het magma bij wijze van apophyse door in de vochtige 

 zone, - - welker nader karakter hier in het midden kan blijven, — 

 en bewerkte door plaatselijke verhitting het ontstaan der solfatare. 

 Omgekeerd werd het magma geleidelijk afgekoeld, trok zich samen 

 en liet vrije ruimte, welke nu aan een nieuwen toevoer van magma 

 omstreeks 1906 gelegenheid gaf te stollen onder verminderden druk. 

 Dit laatste aanvankelijk zeer vlug verloopende proces bracht het 

 eruptieve ontstaan van den krater-kegel 4 teweeg, waar doorheen 

 bij den verderen voortgang het gevormde sinter-materiaal als gevolg 

 der volume-vergrooting zich naar buiten bleef voortbewegen. Een 

 nieuw 'feit, het nakomen van magma, was dus noodig om op het 

 verschijnsel van 1901, na eenige jaren voortschrijdende afkoelingen 

 samentrekking, de uitbarsting van 1906 en wat daar verder aan vast 

 was te doen volgen. Soortgelijk verband zou misschien kunnen 

 worden gelged tusschen de solfatare Walèlang en de eruptieve ver- 

 heffing in den ouden Sempoe-krater, en tusschen de Roemèriga en 

 den van den Sopoetan noordwaarts uitstralenden heuvelrug; doch 

 daarmee dwalen we nog verder af op het gevaarlijke terrein der 

 gissingen, zonder zelfs te kunnen steunen op chronologische gegevens. 



Het uitzenden eener apophyse door den magma-haard zal men 

 zich moeielijk anders kunnen voorstellen' dan langs een nieuw 

 geopende breuk, of door plotselinge verwijding van een reeds bestaande 

 spleet, beide feiten welke naar de gangbare zienswijzen met een 

 aardbeving in causaal verband kunnen staan, zoodat we naar de primor- 

 diale oorzaak der geheele vulkanische en seismische verschijnsel-reeks 

 eventueel niet verder zouden hoeven te zoeken. Ik moet hier echter 

 herhalen dat de samenstelling A der aardbevingen in de Minahassa 

 over het eerste halfjaar van 1901 een zoodanigen samenhang niet met 

 eenige zekerheid doet herkennen. 



Nog veel minder gelukt het voor 1906 eenig verband te leggen 

 tusschen de vulkanische en de seismische gebeurtenissen in de Mina- 

 hassa. Toen de uitbarsting begon verkeerde het landschap blijkens 

 de samenstelling A in een periode van seismische rust welke bijna 

 vier maanden aanhield, en het feit dat de eenige aardschok tusschen 

 29 April en 22 Augustus juist plaats had op den dag dat de uitbars- 

 ting aanving verliest alle verdere waarde omdat hij van niet meer 

 beteekenis was dan de lichte bewegingen, welke hier ook in gewone 

 omstandigheden zich telkens voordoen. 



Anders is het in 1907. De maand Juni waarin de krater van 

 1906 zijn werking hervatte toont met 6 aardbevingen in omstreeks 

 20 dagen een vrij hooge frequentie, terwijl de heftigste beweging, 



