( 340 ) 



den duur der proef, (of in hel bedrijf: binnen den tijd der inwer- 

 king) 'als constant kan worden beschouwd. 



2". Voegt men de kalk bij lager temperatuur toe, of heeft tijde- 

 lijk afkoeling van het mengsel plaats gehad, dan zal ook daardoor 

 bij opwarmen tot 80° meer kalk" in oplossing zijn, dan met den even- 

 wichfstoestand overeenstemt. 



Was de temperatuur eerst aanmerkelijk lager, dan zal bij 80° 

 trisaccharaat neerslaan en wel meer, naar gelang de temperatuur 

 lager is geweest, naar gelang de toegevoegde kalk meer niet-gehydra- 

 teerd calciumoxyde bevatte en de toevoeging van ongebluschte kalk 

 voorzichtiger, dus met vermijding van plaatselijke verhitting plaats 

 had. Ook hier zal het reactie-even wicht in de vloeistof zich slechts 

 langzaam veranderen, zoodat het aanwezige phasenevenwicht stabiel 

 schijnt te zijn. Is trisaccharaat neergeslagen, dan vindt men een 

 kalkgehalte der vloeistof, overeenkomende met een punt van fg in 

 lig. 3. 



3°. Theoretisch zal de duur der inwerking zijn invloed doen 

 gelden tot het definitieve evenwicht zich heeft ingesteld. Practisch 

 heeft echter, fzooals onder 1° en 2° werd aangenomen) de duurder 

 inwerking slechts invloed, tot het phasenevenwicht zich heeft ingesteld. 

 Dit geldt echter slechts, indien niet groote hoeveelheden vast kalk- 

 hvdraat aanwezig zijn. Deze bevorderen bij hooger temperatuur en 

 niet te hooge .suikerconcentratie de instelling van het reactie-evenwicht 

 zoozeer, dal dil laatste ook bij korten duur der proef zijn invloed 

 zal doen geldm. Glaassens proeven leveren een goede illustratie van 

 het gezegde. Hij vond a ), dat de oplosbaarheid bij gebruik van kalk- 

 melk „zunachst mit der Menge des angewandten Kalkes steigt, und bei 

 niedrigen Temperaturen starker als bei höheren. Von 2 — 2 1 /» % Kalk- 

 zusatz ab bleibt die Menge des gelösten Kalkes ungefahr gleich odersinkt 

 bei hohen Temperaturen und 10 °/ Trockenkalkzusatz sogar etwas". 



De duur der betreffende proeven was 60 minuten. Dat bij lagere 

 temperatuur de oplosbaarheid met de hoeveelheid toegevoegde kalk 

 stijgt, is daaraan te danken dal hel phasenevenwicht gedurenden den 

 tijd der proef niet werd bereikt, wat naar onze meening door andere 

 proeven van Glaassens (l.c. bldz. 499) nog wordt bevestigd; dat 

 echter bij hoogere temperaturen een groote overmaat (10 %) kalk 

 de oplosbaarheid deed verminderen, komt daardoor, dat het reactie- 

 evenwicht zijn invloed deed gelden. 



De invloed van den duur der inwerking is dus practisch bij 80° 

 afhankelijk van de hoeveelheid kalk, en wel zal voor niet hooge 



i) l.c. bldz. 496. 



