( 344 ) 



De andere mogelijke opvatting is geopperd door schrijver dezes 

 eveneens in 1900 in een mondeling debal niet Prof. Korteweg bij 

 de verdediging zijner stellingen bij zijn promotie. Deze opvatting 

 bestaat daarin, dat men zich voorstelt, dat de massa m met liet 

 lichaam zon meebewegen. Dit zon dan een snelheid v' verkrijgen, 

 zoodanig dat {M -\- w) v' = me. Deze opvatting sluit een hypothese 

 in met een zeer bepaalde physisehe beteekenis, namelijk dat de massa 

 der lichamen niet hun energie toe- of afneemt. Daar er echter in 

 1900 nog niet, veel aanleiding scheen te zijn om aan de constantheid 

 der massa der lichamen te twijfelen, heeft schrijver toen geineend 

 deze hypothese, en daarmede de constantheid der zwaartepunts- 

 beweging en de wet actie = reactie, te moeten verwerpen. 



■Sedert dien tijd heeft echter reeds de electronentheorie aan de 

 constantheid dor massa doen twijfelen en heeft bovendien Einstein 1 ) 

 in bijzondere gevallen aangetoond, dal hel door Lorentz opgestelde 

 relativiteitsbeginsel eischl, dat aan de lichamen een massa wordt 

 toegekend, die niet den energie-inhoud verandert. Het scheen daarom 

 wenschelijk het in 1900 opgegeven denkbeeld weder op te vatten 

 en aan de energie massa toe Ie kennen en wèl, zoowel in overeen- 

 stemming niet Poincaué '-) wanneer zij zich in het electromagnetisch 

 veld, als in overeenstemming met Einstein, wanneer zij zich in de 

 ponderabele lichamen bevindt. Toen ik daarmede reeds vrij ver 

 gevorderd was publiceerde Laue : ') zijn algemeene en stelselmatige 

 theorie voor het tweede geval. Ofschoon onze resultaten gedeeltelijk 

 samenvallen kunnen onderstaande beschouwingen, waarbij van een 

 ander uitgangspunt wordt uitgegaan misschien van waarde zijn. 



§ '1. Allereerst is uit de formules: 



Energiestroom = S 



1 

 Bewegingsmoment = c 



af Ie leiden, dal de massa van een energie-hoeveelheid e gelijk aan 

 f moet genomen worden. De snelheid, die deze massa in liet 



M A. Eibstein. Aim. d. Phys. XVIII p. 639. Anno 1905; XXlll p. 371. Anno 

 1907. Verg. ook G. Nordstrom en M. Abraham Phys. Zeitschr. 10 en 11 (1909 

 en 1910) en 11. A. Lorentz. Deze Verslagen XX p. 37. Anno 1911. 



~) H. Poincaré 1. c. Verg. ook A. Einstein. Ann. d. Phys. XX p. 627. Anno 

 1906 en M. Planck. Ann. d. Phys. XXVI p. 1. Anno 1908 en Phys. Zeitschr. H 

 p. 828. Anno 1908. 



'•i M. Laue. „Dus Relativitatsprinzip." Heft 38 van de reeks Die „Wissenschaft" 

 Braunschweig. Vieweg en Sohn 1911. Ook in Ann. d. Phys. XXXV p. 524. Anno 1911. 



