( 345 ) 



electromagnetisch veld bezit, kan dan 10 = — genomen worden, 



waarin TF= i ( - 2 + P 2 ) de energie-dichtlieid voorstelt. Ik zeg kan 

 genomen worden, want het is ook mogelijk een andere onderstelling 

 in te voeren, nl. dat op hetzelfde punt verschillende energie-hoeveel- 

 heden, die zich met verschillende snelheid bewegen, aanwezig zijn. 

 De beschouwingen van § 5 verhoogen de waarschijnlijkheid eener 

 dergelijke veronderstelling. 



Zoo ligt het voor de hand aan te nemen, dat, als een lichtgolf door 

 een electroslatisch veld zich voortplant, de snelheid c der lichtenergie 

 ongewijzigd blijft, terwijl er andere energie aanwezig is, die met 

 andere snelheid beweegt of stilstaat. Welke onderstelling men maakt 

 is echter onverschillig, mits men ervoor zorgt, dat aan de vergelijking 

 JE W r -i\ = 5 voldaan is, wanneer W T de dichtheid van een bepaalde 

 energie-hoeveelheid, a\. de snelheid, waarmee zij zich beweegt, voorstelt. 

 De hoeveelheid van beweging krijgt dan vanzelf het juiste bedrag. 

 Voor de eenvoudigheid zal ik in het vervolg aannemen, dat alle 

 eleetromagnetische energie, die op een bepaald punt aanwezig is 

 dezelfde snelheid bezit. 



Ik wil er op opmerkzaam maken, dat onze opvatting meebrengt, dat 

 de snelheid van een lichtgolf niet gewijzigd wordt, wanneer deze 

 zich voortplant in een ruimte, waarin een electrisch en een magne- 

 tisch veld onderling loodrecht en loodrecht op de voortplantings- 

 richting van den straal, zijn aangebracht. © wordt door deze velden 

 wel gewijzigd, maar W evenzeer. Een poging om de snelheid, die 

 de statische velden veroorzaken, door meevoering der lichtgolf te 

 constateeren kan geen succes hebben. 



Verder is het van belang op te merken, dat de maximale waarde 

 welke ro kan aannemen c is. Deze waarde wordt bereikt, als £" en 

 •0 gelijk zijn en loodrecht op elkaar staan. In alle andere gevallen 

 is io kleiner dan c. 



Ten slotte wijs ik er op, dat volgens deze beschouwingen de essen- 

 tieele eigenschap der massa wordt dat rao = hoeveelheid van bewe- 

 ging. Dat massa, wanneer zij beweegt ook kinetische energie ver- 

 tegenwoordigt, moeten wij niet als essentieel beschouwen. Het is 

 zelfs niet algemeen waar. Straalt een lichaam naar alle richtingen 

 energie uit, dan komt de energie (en dus ook massa) die aanvankelijk 

 in rust was, in beweging. Zij krijgt daarbij echter niet meerdere 

 energie, maar de energiehoeveelheid is constant. Van kinetische ener- 

 gie is bij deze beweging dus geen sprake. x ) Dat een bewegend 



l ) Dit is trouwens reeds door Laüe l.c. opgemerkt. 

 Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XX. A°. 1911/12. 



24 



