(351 ) 



krachten te weeg gebracht. Immers er bestaat in het electron een 

 spanning, die steeds door een energietransport tegen de beweging in 

 begeleid wordt, evenals een drukking met een transport van energie 

 in de bewegingsrichting gepaard gaat. En volgens onze onderstelling 

 gaat deze energiestroom met een hoeveelheid van beweging gepaard. 

 Wij zien dus dat ©' en ?' nog met verschillende, voorloopig on- 

 bekende bedragen vermeerderd en verminderd moeten worden om 

 het totale bewegingsmoment en de totale energie van het electron 



op te leveren. Of er inderdaad aan de formule m = — voldaan 



c 



wordt, is dus niet uit te maken, Het is zelfs niet zeker of deze 

 vraag wel beteekenis heeft. In de mechanica wordt de energie toch 

 slechts bepaald op een constante na. En nu kan bij sommige energie- 

 soorten wel geen redelijke twijfel bestaan aangaande het absolute 

 bedrag, zooals bij kinetische en electrische en magnetische energie; 

 maar het is niet zeker of het steeds mogelijk is een goede keuze 

 voor de energieconstante te vinden. Wij moeten er ons dus mee 

 tevreden stellen, dat het zeker ook niet mogelijk is, de onjuistheid 

 der formule aan te toonen. 



De verklaring, welke wij bier van de verhouding van energie, 

 bewegingsmoment en massa van lichamen geven, is een andere als 

 die van Einstein 1 ), die aanneemt, dat de energie van een bewegend 

 lichaam verandert, als men een stel elkaar opheffende krachten aan- 

 brengt, die nóch aan den bewegingstoestand nóch aan de gedaante 

 iets veranderen en die van een met het lichaam mee bewegend assen- 

 stelsel uit beoordeeld, dan ook geen arbeid verrichten. Volgens Lokentz 2 ) 

 treedt dan ook een verandering in de hoeveelheid van beweging op. 



Het komt mij echter voor, dat deze stelling niet is vol te houden. 

 In de eerste plaats is een bezwaar tegen de beschouwingen van 

 Einstein, dat hij aanneemt met een star lichaam te doen te hebben ; 

 en het bestaan daarvan zou in strijd zijn met de relativiteits-hypo- 

 these 3 ). Maar zelfs al namen wij aan, dat zulk een lichaam bestond, 

 dan zou toch de energie- en de bewegingsmomentstoename uitblijven. 



Immers, zooals bekend is, kan een lichaam niet star zijn ten 

 opzichte van ieder coördinaten-stelsel. Is het star ten opzichte van 

 een meebewegend stelsel, dan is het dat niet ten opzichte van andere 

 stelsels. Een even wichts verstoring, die zich ten opzichte van een 

 meebewegend assenstelsel met oneindige snelheid voortplant, plant 



1) A. Einstein, Ann. d. Phys. XXIII, p. 371. 1907. 



2 ) H. A. Lorentz. Deze verslagen XX, p. 95, Anno 1911. 



3 ) M. Laue. Phys. Zeitschr. 12, p. 4S, Anno 1911. 



