( 353 ) 



De zaken komen mij dus voor veel eenvoudiger te zijn, dan men 

 zou afleiden uit de eenigszins bevreemdende conclusie van Einstein 

 dat krachten, die geen versnelling, noch deformatie, veroorzaken, 

 toch de energie van het lichaam veranderen. 



Ik leg hier den nadruk op, omdat liet mij voorkomt, dat de geheele 

 relativiteitstheorie veel begrijpelijker en nuchterder is, dan men veelal 

 meent. Zoo spreekt men van een nieuwe kinematica op grond van 

 het feit, dat men twee snelheden niet volgens den gewonen regel 

 van het parallellogram mag samenstellen. Dit geldt echter alleen, 

 wanneer die snelheden van uit verschillend bewegende assenstelsels 

 beoordeeld worden. Das wanneer men verschillende lengte- en ver- 

 schillende tijdseenheden heeft gebruikt om die snelheden te meten. 

 Nu mag men geen met verschillende eenheden gemeten snelheden 

 samenstellen. Dat was reeds volgens de oude kinematica het geval; 

 daarvoor behoeft men waarlijk geen nieuwe te ontwerpen. 



Ook de LoRENTZ-contractie wettigt niet, dat van een nieuwe kine- 

 matica gesproken wordt. Het komt mij voor, dat men de ontdekking 

 van Lorentz het beste formuleert door te zeggen, dat er op een 

 lichaam, als het in beweging komt, krachten werken, die het op 

 bepaalde wijze trachten te deformeeren. Het is echter mogelijk, dat 

 die krachten door andere worden opgeheven en dan treedt de con- 

 tractie niet op. Zoo is het bekend dat bij een roteerend lichaam de 

 contractie niet kan optreden; een beginnende contractie wordt dan 

 door elastische krachten tegengewerkt. Evenzoo formuleert men de 

 wet van Newton door te zeggen, dat twee massa's op een afstand 



r van elkaar verwijderd een kracht/ — — op elkaar uitoefenen. Of 



T 



zij ook de bijbehoorende versnellingen verkrijgen, hangt er van af 

 of er geen andere krachten in het spel zijn. Zoo komt het mij voor, 

 dat de wet van Lorentz over de contractie, evenmin als die van 

 Newton' over de zwaartekracht in het gebied der kinematica valt. 



§ 4. Onderlinge massa. Heeft men twee gelijke doch tegengesteld 

 geladen eleclronen, ieder met een lading e, een totale massa m, op 

 een afstand r van elkaar verwijderd, dan heeft men drie massa 

 hoeveelheden in het veld; m in het middelpunt van elk electron en 



een massa m 12 = , die feitelijk in het veld zetelt, maar veelal in 



haar zwaartepunt, n.1. in het punt, dat halverwege tusschen beide 

 electronen in ligt, geconcentreerd mag worden gedacht. Brengt men 

 het stelsel in beweging met een snelheid ü dan is het bewegings- 



