( tt'i ) 



W) a . zich transformeeren zullen, daardoor de Transformatie van Si reeds 

 bepaald is. De beschouwingen van Laue zijn dus slechts dan gerecht- 

 vaardigd, wanneer hij kan aantoonen, dat het mogelijk is aan de 

 verschillende energiesoorten zoodanige snelheid toe te kennen, dat 

 transformatie van q en re tot een formule aanleiding geeft voor 

 -Sj^re, die overeenkomt met den door hem voor ©aangegeven vorm. 

 Natuurlijk zal het eveneens noodig zijn aan te toonen, dat verschillende 

 waarnemers ook voor de grootheden p en W zulke bedragen zullen 

 vinden, als met de daarvoor aangegeven transformatie-formules over- 

 eenkomt. 



Naschrift. In liet bovenstaande ben ik misschien inconsequent 

 geweest met het gebruik van de woorden kracht en spanning. Een 

 oogenblik heb ik gemeend deze begrippen geheel te kunnen ontberen 

 en alle verandering van bewegingsmoment in een volume-element aan 

 transport van die grootheid door de oppervlakte te kunnen toeschrijven. 

 Maar daarmee schijnt men toch op moeilijkheden te stuiten. De 

 meest principieele nomenclatuur krijgt men, als men het woord kracht 

 alleen gebruikt voor die verandering in moment die niet door transport 

 is te verklaren. Maar een scheiding tusschen de werking van krachten 

 en van „transport" zal wel niet op ondubbelzinnige wijze zijn door 

 te voeren. Zoo noemde ik in § 5 r xx de kracht die op de staaf werd 

 uitgeoefend. Dat is ook juist, indien de energie-hoeveelheden die zich 

 in de staaf bewegen aan de uiteinden gedeeltelijk terugkeeren. 

 Wanneer zij de uiteinden echter passeeren en in het andere lichaam 

 overgaan zou t xt de kracht zijn, terwijl de termen van t xx — t xx hoeveel- 

 heden moment voorstellen die door transport op de staaf worden 

 overgedragen. Het zal wel niet mogelijk zijn een keus tusschen deze 

 twee opvattingen behoorlijk te motiveeren. Het is trouwens onver- 

 schillig aan welke der beide grootheden men den naam kracht wil 

 toekennen. 



Hiermee hangt samen de vraag, of men de kracht zal definieeren 

 door de vergelijking : 



of door de vergelijking 



d .' dm 



S\ —m h » - 



dt dt 



d» 

 K = m — . 

 dt. 



Door de arbeid der kracht neemt de massa toe en de waarde, die 

 men aan de kracht moet toekennen, zal er nu van afhangen welk 

 bewegingsmoment die nieuwe massa had vóór zij in het lichaam 

 werd opgenomen. Denkt men, dat zij toen stil stond, dan zal men 



