( 359 ) 



dv dm 



ongetwijfeld m-- de kracht op de „oude", o — die op de „nieuwe" 



dt dt 



massa noemen. Had de nieuwe massa echter reeds een snelheid J», 

 dan zal de waarde der „kracht" anders uitvallen, maar zal het 

 bewegingsmoment van het stelsel ook tengevolge van het er aan 

 toegevoegde moment van de nieuwe massa toenemen. Waar ro veelal 

 onbekend zal zijn, zal men die scheiding niet kunnen doorvoeren en 

 goed doen de grootheid $ eenvoudig met het woord kracht aan te duiden. 

 Een enkele maal kan het van nut zijn op het onderscheid tusschen 

 kracht en transport te letten. Een met de aarde meebewegende 

 condensator b.v. wordt plotseling geladen, in een draad wordt JouLE'sche 

 warmte opgewekt of een lichaam neemt warmte door geleiding op. 

 Zal er een kracht noodig zijn om de snelheid dezer lichamen constant 

 te houden, en zullen zij bij afwezigheid van kracht ten opzichte 

 van de aarde vertraagd worden? Het antwoord op deze vraag zal 

 moeten luiden: Indien zij hun energie ontleenen aan een stilstaande 

 energiebron wèl, maar het zal niet het geval zijn, indien zij hun 

 energie ontleenen aan een met de aarde meebewegende energiebron. 



Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt aan : Onder- 

 zoekingen verricht met ondersteuning van het Van der Waals- 

 fonds, N°. 3. Prof. Ph. Kohnstamm en J. Chr. Reeders: „Over 

 de condensatieverschijnselen bij mengsels van koolzuur en nitro- 

 benzol in verband met dubbele retrograde condensatie." 



(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 



In het verslag van 23 April 1909 hebben wij met eenige proeven 

 toegelicht hoe groot de invloed is, dien geringe hoeveelheden urethaan 

 hebben op de condensatieverschijnselen van koolzuur ; wij toonden 

 verder aan, dat wij bij onze kleinste concentratie van 3 3 / 4 °/ 00 nog ver 

 verwijderd waren van die samenstelling, waarbij zich dubbele retro- 

 grade condensatie zal moeten voordoen. Wij laten hier eenige soort- 

 gelijke waarnemingen over het stelsel koolzuur en nitrobenzol volgen. 

 Die waarnemingen werden ondernomen in de hoop, dat het bij dit 

 stelsel zou gelukken het bestaan der dubbele retrograde condensatie 

 aan te toonen. Die hoop is ijdel gebleken ; toch schenen ons de waar- 

 nemingen belangrijk genoeg om er het een en ander van mede te 

 deelen x ). 



l ) Onze aandacht werd op dit stelsel gevestigd door de mededeeling van Büchner 

 (Diss. Amsterdam 1911 p. 12:2) omtrent de ontmenging van mengsels van nitrobenzol 

 en koolzuur. 



