( 361 ) 



/.egellak, die bij veel hooger temperatuur smelt, nadat ons eenige 

 malen bij de zeer liooge kamertemperaturen van dit jaar de buis was 

 leeggeloopen tengevolge van 't weekworden van de kit ondanks voort- 

 durende waterkoeling ; nadeelen hebben we hiervan niet ondervonden. 



Ten slotte hebben wij in practijk gebracht hetgeen we in onze 

 vorige mededeeling hebben aangegeven nl. den gewijzigden vorm 

 der Cailletet-buis. Het bovendeel van de buis kreeg een verwijding 

 die bij een lengte van 2 a 3 cM. een volume had van ruim 2 cM 3 

 d. w. z. ongeveer het dubbele van het overige + 30 cM. lange deel 

 van de buis. Ons mengsel IV bijv. is in een dergelijke buis onder- 

 zocht: ze bleek echter experimenteele moeilijkheden van verschil- 

 lenden aard mee te brengen, zoodat we de proef slechts zeer ten 

 deele als geslaagd mogen aanmerken. Temperatuur en druk werden 

 verkregen en waargenomen op dezelfde manier als bij het onderzoek 

 van het stelsel koolzuur en urethaan. 



Óns eerste mengsel bevatte al dadelijk een geringe hoeveelheid 

 nitrobenzol + 30 mG. . e = 0.015''; het was ons toch in den aanvang 

 er om te doen de dubbele retrograde condensatie aan te toonen. 



Het stelsel bleek te voldoen aan den eisch 1 ) dat de driephasen- 

 drukken, L, liggen beneden de drukken van koolzuur bij dezelfde 

 temperaturen. Immers bij 31°. 2 vinden we L = 71.50 KG. p. cM. 

 terwijl we voor den kritischen druk van koolzuur bij T= 31.05 

 vonden 75.30 KG. 



Wij konden bij dit mengsel, dat een nog niet zoo heel groote hoe- 

 veelheid koolzuur bevatte, nog gemakkelijk de verschillende phasen 

 constateeren Bij elk der waargenomen temperaturen was steeds een 

 weinig van de zwak geel gekleurde vloeistof (phase 3} aanwezig 

 naast de dainphase. indien we het volume zoo groot mogelijk maakten. 

 We waren dus steeds rechts van de verticale raaklijn aan den vloei- 

 stoftak, het punt waarvoor r 31 = is. Bij samenpersen kwamen we 

 tol ontraenging bij alle temperaturen gelegen tusschen twee kritische 

 eindpunten. 



Bij T= 29°. 9 vonden we het onderste kritische eindpunt waarop 

 zich dus de lus 2-3 tot een buigpunt met horizontale raaklijn heeft 

 samengetrokken, (plooipuntsverschijnselen tusschen beide vloeistof- 

 phasen in coëxistentie met phase 1 (damp). Bij iets hooger tempera- 

 tuur verdween, nadat de ontmenging was opgetreden, bij verdere 

 verkleining van het volume de phase 3, zoodat we konden besluiten 



') Dubbele retrograde condensatie kan voorkomen ook al is deze eisch niet ver- 

 vuld, maar zij vertoont dan andere kenmerken. Verg. v. d. Waals. Deze Verslagen. 

 Een onzer zal elders binnenkort op deze stelsels uitvoeriger terugkomen. Deze 

 Verslagen Maart 1909, p. 868 et seq. 



25 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XX. A°. 1911/12. 



