( 367 ) 



T 



L 



ph. 



einde 



37 .4 



81.60 — 81.65 



2 en 3 



95.95 



38 .9 



84.15—84.20 



2 en 3 



i 01). ito 



39 .9 



86.60 



pip. 



104.40 



41 .0 







10S. 20 



42 .0 







111.10 



43 .0 







114.10 



44 .0 







117.10 



44 .7 







119.20 



45 .4 







122.75 



46 .2 







124.15 





buis gespin 



ongen. 





Natuurkunde. - De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer J. .1. van Laai;: „Over d- veranderlijkheid der 

 grootliekl h in de toestandsvergelijking van van der Waals, 

 ook in verband met dn kritische grootheden." I. 



Mede aangeboden door den Heer F. A. H. Schreinemakers). 



1. Aan hel slot van mijn laatste Verhandeling over den Vasten 

 Toestand Deze Verslagen van 8 Juni 1911) kondigde ik op blz. 19 

 de uitvoeriger behandeling aan van liet aldaar in de §§ 35 en 36 

 aangeduide Vraagstuk. Het zij mij thans vergund daarop terug te 

 komen. 



In de genoemde paragrafen, speciaal in § 35, heli ik reeds uit- 

 voerig uiteengezet hoe men tot een volledige theorie van de veran- 

 derlijkheid der grootheid b kan geraken, wanneer men slechts aan- 

 neemt dat de moleculen tot een met de temperatuur en het volume 

 wisselend bedrag tol grootere molecuulcomplexen zijn geassocieerd, 

 waarbij dan de volumina der samengestelde moleculen geringer moeten 

 worden ondersteld dan de overeeenkomstige volumina der samen- 

 stellende enkelvoudige moleculen. 



Ik meen l.c op overtuigende wijze te hebben aangetoond, dat 

 do beide vroeger gescheiden gehouden oorzaken der veranderlijkheid 

 van b zich oplossen, en worden omvat, dooi- de wijdere theorie der 

 associatie - - waardoor dus ook van zelf de derde door van der 

 Waals in den laatsten lijd op den voorgrond gestelde oorzaak - 

 ik bedoel de z.g. „sehijn"associatie daaronder komt te vallen. 



Immers de verkleining van liet moleculairvolume // ten gevolge 

 der toenemende associatie, bij verkleining van hei volume v b.v., 

 kan worden opgevat als een werkelijke verkleining van dat moleen- 



