( 369 ) 



(l.C. p. 1327 — 1328) slechts een empirische betrekking kon worden 

 gegeven voor de veranderlijkheid van b, alleen geldende in de na- 



b fb q V> 34 



bijheid van het kritische punt, n.1. = 1 — ai 1 , kan thans 



een theoretische formule voor die veranderlijkheid worden afgeleid, 

 welke evenals mijne theorie van den Vasten Toestand een zuiver 

 physischen grondslag heeft. 



Reeds in mijn Vaste Toestand VII leidde ik (p. 17 — 19) uit de 



/ b 9 



algemeene formule een benaderingsJ'orniule af, n.1. — =1 — '/ 



bn \v O 



welke m. i. de voorkeur verdient boven de empirische v. D. WAALs'sche 

 formule, al is natuurlijk ook onze ,,benaderings"formule niet nauw- 

 keurig. Maar in het volgende zullen wij van de oorspronkelijke, 

 geheel nauwkeurige formule b = f{v,T) gebruik maken. 



Dezelfde grootheden f} en Lb, welke bij den overgang van den 

 vloeibaren toestand in den vasten toestand, en omgekeerd, een zoo 

 groote rol spelen - - zoodat men gerust kan zeggen : zonder deze 

 grootheden geen vaste toestand - moeten ook noodzakelijk een rol 

 spelen bij de theorie van den vloeibaren (en van den vasten) toe- 

 stand op ziek zelf beschouwd. 



Eén oorzaak derhalve, en voor de afwijkingen van het gedrag van 

 vloeistoffen van de oorspronkelijke ideale van der WAALs'sche ver- 

 gelijking, èn voor den bij lagere temperaturen optredenden Vasten 

 Toestand. En daarmede kan dus op vrij eenvoudige wijze het yeheele 

 gedrag van een stof, ook het optreden der drie aggregatietoestanden 

 met hun continuen overgang bij kritische temperaturen, onder één 

 gezichtspunt worden gebracht. 



Hiermede is vanzelf de vraag beantwoord, door van der Waals 

 in zijn voorlaatste stuk (Deze Verslagen van (> April 1911) over de 

 kritische grootheden bij herhaling gesteld (zie o.a. blz. 1311 2 e helft; 

 blz. 1321 onder; blz. 1328 midden): „wat toch wel de oorzaak mag 

 zijn van de omstandigheid dat b met afnemend volume kleiner wordt." 



Als hoofdoorzaken schijnen nog altijd door hem te worden aan- 

 genomen de werkelijke verkleining door samendrukbaarheid (p. 1311 

 l.c, en de schijnbare verkleining tengevolge van het gedeeltelijk samen- 

 vallen der afstandssferen ^zie blz. 1324 — 1325, waar over den daarbij 

 optredenden coëfficiënt a= i / a sprake is). De z.g. schijnassociatie zou 

 tenminste bij de kritische temperatuur) slechts een te verwaarloozen 

 rol spelen zie blz. 1312 onder, en blz. 1313 boven). 



In onze theorie daarentegen speelt de associatie, waarmede de 

 schijnassociatie feitelijk identiek is (zie blz. 12 — 13 van mijn laatste 

 stuk over den Vasten Toestand), de veilige rol — eu het zal uit het 



