( 406 ) 



Vermoedelijk grijpen beide verschijnselen naast elkaar plaats; het 

 eerste zal de overhand hebben bij het gebruik van wijde buizen, en 

 het tweede bij nauwe buizen. B.;j het naar beneden vloeien van de 

 koudere vloeistof zal, vooral bij gebruik van wijde vaten, veel gelegen- 

 heid tot mengen zijn, en dit is de reden, waarom het tweelagen- 

 verschijnsel bij een buis van 20 m.m. diameter, wat kleurverschil 

 en wat scherpte van scheiding aangaat, veel minder duidelijk is dan 

 bij nauwere buizen. 



Het is nu niet moeilijk een verklaring te geven van het feit, dat 

 roeren tot 170° het optreden van het tweelagenverschijnsel 

 verhindert. Daar de massa bij het eindigen van het roeren overal 

 de temperatuur van 170° bezit, blijkbaar het temperatuursverschiL 

 dat bij verdere afkoeling, zonder roeren, tusschen de verschillende 

 lagen ontstaat, niet voldoende om het bewuste verschijnsel te voorschijn 

 te roepen. 



Met het doel het bewijsmateriaal te vergrooten werden nog eenige 

 andere proeven genomen, die alle zonder uitzondering onze opvatting 

 bevestigden. Bij gebruikmaking van de buis van 16 mm. diameter 

 werd in de zwavel een stijf opgerold platinagaasje geplaatst, dat 

 ongeveer den vorm had van een spijker en met den kop op den bodem 

 van de buis ruste. Het doel was hierdoor de temperatuurverschillen 

 in de afkoelende zwavel kleiner te maken, en inderdaad was dan 

 ook onder deze omstandigheden van het optreden van een tweede 

 laag geen sprake, althans zeker niet in de directe omgeving van het 

 metaal ; op grootere afstanden echter werden nu en dan slieren 

 waargenomen, zooals dan ook te verwachten was. 



Verder werd de proef genomen met kapillairen. Hier kon van een 

 vloeistofstrooming langs den wand moeilijk sprake zijn, en zoo werd 

 dan ook gevonden, dat noch bij plotselinge afkoeling van 450° in 

 in een paraffine bad van 100°, noch bij afkoeling in de lucht (met 

 of zonder blazen) het lagenverschijnsel optrad. Wel kon men de 

 vloeistof, zooals verwacht werd, van onderen het eerst lichter van 

 kleur zien worden, maar de overgang van licht naar donker was hier 

 steeds continu. 



Bij de proeven tot hiertoe vermeld w r as de zwavel voortdurend in 

 kontakt met S0 2 -houdende lucht, en daar het nu van zelf spreekt, 

 dat het toepassen van een positieven katalysator volgens onze opvat- 

 ting het tweelagenverschijnsel eerder zal verscherpen dan verhinderen, 

 werden eenige proeven genomen met door NH, gekatalyseerde 

 zwavel. Geheel in overeenstemming met de verwachting bleek, dat 

 het tweelagenverschijnsel in dit geval zóó schitterend voor den dag 



