( 434 ) 



Gevolgen. ,,De grenselementensom van liet boven aangevoerde 

 simplotoop is (2»H-> — 1) (2"*4' -- 1) . . . (2",,+' - 1)." 



„De grenselementensom van het «-dimensionaal parallelotoop is 3"." 

 Voorbeeld. De grenselementensom van liet boven vermelde pris- 

 motoop (tCO;tCO) is 147 s = 21609. 



Natuurkunde. - De Heer P. Zeeman biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer E. E. Mogkndorfj? : „Som- en verschiltrillingen 



in lijnen spectra," 



(Mede aangeboden door den Heer H. A. Lobentz). 



De veronderstelling, dat in lijnen spectra combinatie trillingen 

 voorkomen, analoog aan de bekende combinatie tonen, die door 

 von Helmholtz *) uitvoerig bestudeerd zijn, is niet nieuw. 



V. A. Julius 2 ) heeft ter verklaring van het groot aantal lijnen- 

 paren (doublets) met constant hïllingsverschil, die in vele spectra zijn 

 waargenomen, het bestaan van som- en verschiltrillingen aangenomen. 



Indien in het infra-rood lijnen van de frequentie 



", 1 «2 , «3 1 W 4 1 "i • "c, . U 1 1 «8 



voorkomen, kunnen deze in het zichtbare spectrum de combinaties 



n i + «3 1 n -z + «3 i "l + > l 4 1 «8 "f «„ ; «! 4" « 5 1 W 2 4" «5 mZ ' 



geven en deze lijnen vertoonen blijkbaar het trillingsverschil n x — ?z 3 . 



De hypothese van Jpliüs kon geen sland houden, omdat in hel 

 infra-rood geen intense lijnen zijn waargenomen, die aanleiding kunnen 

 geven tot som-trillingen van zoo groote intensiteit, als het eerste 

 lijnenpaar van een hoofdreeks (b.v. de bekende D lijnen van Nd). 

 Kort daarna werd door Rydberg, Kavser en Runge aangetoond, dat 

 in vele lijnenspectra reeksen voorkomen, terwijl uit het verschijnsel 

 van Zeeman gebleken is, dat we te doen hebben met paren parallel 

 loopende reeksen. 



Nadat door Moll "), Bergmann 4 ) en Paschen 5 ) een groot aantal 

 lijnen in het infra-rood gemeten waren, werd door Ritz van de 



!) Helmholtz, Poggend. Ann. 99, p. 532, 1856. 



2 ) V. A. Julius, De lineaire spectra der elementen. Versl. der Kon. Ak. v. Wet. 

 te Amsterdam, Dl. 26. 



s ) W. J. H. Moll, Onderzoek van ultra-roode spectra, Diss. Utrecht, 1907. 



■*) A. Bergmann, Beitrage zur Kenntnis der ultraroten Emissionsspektra der 

 Alkaliën. Inaug. Diss. Jena 1907. 



6 ) F. Paschen, Kenntnis ultraroter Linienspectra, Ann. d. Phys. Bd. 27, p. 537 — 

 571, 1908. 



