( 491 ) 



Ook de stroomsnelheid werd verschillend gevonden. Dit laatste 

 resultaat vooral was echter, wegens gebrek aan materiaal, nog 

 hoogst onzeker. In dezen zomer kon, deels door de publicatie van 

 Campbell's radieele snelheden van B sterren 1 ), deels door (nog niet 

 gepubliceerde) waarnemingen op Mount Wilson, die onzekerheid 

 belangrijk worden verminderd. 



Hoewel die vermeerdering van bouwstoffen nog maar een klein 

 deel representeert van hetgeen dringend wenschelijk moet worden 

 geacht, zoo schijnt toch reeds zooveel te zijn gewonnen, dat men nu 

 reeds, met groote waarschijnlijkheid, mag besluiten dat: niet alleen 

 de richting maar ook de snelheid der twee groote stroomen bij 

 overgang van de sterren van den typus B tot die van den typus A 

 en vervolgens tot die van het spektrum G, geleidelijk, verandert. 



In deze omstandigheden zal het, hoop ik, niet al te voorbarig 

 schijnen, indien daaruit een gevolgtrekking wordt gemaakt, die in 

 mijne A pril-voordracht nog niet is medegedeeld. 



Waar hier gesproken wordt over stroomrichting en stroomsnelheid 

 wordt, tenzij het tegendeel uitdrukkelijk wordt vermeld, bedoeld 

 richting en snelheid ten opzichte van ons zonnestelsel. Is nu echter 

 de beweging van verschillende klassen van sterren verschillend ten 

 opzichte van ons zonnestelsel, zoo moet ook de absolute beweging 

 verschillend zijn. 



Hoe hebben we ons dit voor te stellen? 



Moeten we ons denken dat werkelijk in plaats van twee sterren- 

 wolken die we ons tot nog toe gedacht hebben, er :es zijn — ik 

 bepaal me tot de drie werkelijk onderzochte spektraalklassen - 

 waarvan er drie blijvend in na aan elkaar gelegen richtingen loopen, 

 drie op weinig na in éénzelfde andere richting? Van welke eerste 

 drie wolken dan er één slechts B sterren, de tweede slechts A 

 sterren, de derde slechts G sterren bevat, terwijl voor het tweede stel 

 van drie hetzelfde geldt? Zes geheel van elkaar onafhankelijke 

 stroomen tusschen wier snelheden, relatieven rijkdom en bedrag der 

 peculiaire snelheden 2 ) verschillen bestaan die geleidelijk met den 

 ouderdom der sterren verloopen. 



Dit alles aan te nemen schijnt haast niet mogelijk. Oneindig een- 

 voudiger schijnt het te veronderstellen, zooals ik dat reeds deed in 

 mijn bovengenoemde voordracht, dat er oorspronkelijk maar twee 

 sterrewolken geweest zijn, maar dat met den tijd de stroomrichting- 

 en de stroomsnelheid ietwat verandert, op zoodanige wijze dat de 



i) Lick Bulletin N'. 105. 



-) Zie de boven aangehaalde voordracht voor het Natuur- en Geneeskundig 

 Congres in 1911. 



