( 529 ) 



Scheikunde. — De Heer Holleman biedt eene mededeeling aan 

 namens de Heeren F. E. C. Scheffer en J. P. Trecb : „Damp- 

 spanningsbe palingen van liet stikstof tetrosayd" . 



(Mede aangeboden door den Heer v. d. Waals). 



I . In 1884 publiceerden Ramsay en Young eene verhandeling over 

 dainpspanningsbepalingen van ijs en kamfer '). Zij toonden daarin 

 aan, dat statische en dynamische methoden overeenstemmende resul- 

 taten opleveren en dat dus evenals de P-T-lijn van vloeistoffen be- 

 paald kan worden uit kookpunts-bepalingen bij varieerenden druk, 

 ook de P-ï-lijn van het vast-gas-evenwicht door waarneming van 

 sublimatietemperaturen bij wisselenden druk kan worden gevonden. 



Bij een later verricht onderzoek bleek echter, dat vaste stoffen, 

 welke bij haar overgang in dampvorm dissocieeren, in vele gevallen 

 volgens de dynamische methoden dampspanningswaarden leveren, 

 welke van de statisch bepaalde afwijken "). Eene uitvoerige bespreking- 

 en verklaring van dit gedrag wordt in de dissertatie van van Rossem 

 gevonden 3 ). Bij de verdamping van vaste stof hebben we in dit 

 geval eene superpositie van twee snelheden, de verdampingssnelheid 

 van het molecuul als zoodanig en de snelheid van dissociatie in den 

 damp. Is de eerste snelheid klein t. o. v. de tweede, dan zal op elk 

 oogenblik stabiel evenwicht bestaan tusschen de vaste stof en den haar 

 omringenden damp en zullen volgens beide bepalingsmethoden dezelfde 

 waarden worden gevonden ; is echter de eerste snelheid groot t. o. v. 

 de tweede, dan zal de vaste slof omringd zijn door een damp, welke 

 weinig is gedissocieerd, allhans minder dan bij de stabiele coëxistentie 

 het geval is ; de stof zal dan tot hooger temperatuur opgewarmd 

 kunnen worden dan in het eerstbesproken geval. De dynamisch be- 

 paalde P- 7 -lijn, waarvan de ligging van de snelheid van verhitting 

 zal kunnen afhangen, zal derhalve bij hooger temperatuur, resp. 

 lager druk liggen dan de statische. 



Eene dergelijke afwijking tusschen statisch en dynamisch bepaalde 

 P-jT-Iijnen is bij vloeistoffen echter niet bekend. We zien hierbij af 

 van de gewoonlijk zeer geringe verschillen, welke kunnen optreden, 

 doordat de kokende (of sublimeerende) stof een zekeren overdruk 

 moet uitoefenen om zijn damp naar de omringende ruimte uit te 

 zenden, waardoor de stof dus eene iets hoogere temperatuur aanne- 



!) Phil. Trans. 175. 37 (1884). 

 -,i Phil. Trans. 177. 71 (1886). 



i) Van Rossem. Dissertatie en Z. ph. Ch. 62, 257 (1908). Zie ook Z. ph. Ch. 

 72. 458 (1910). 



