( 542 ) 



Het zal misschien overbodig zijn er nog speciaal den nadruk op 

 te leggen, dat deze waarden van den dissociatiegraad, in boven- 

 staande tabel in procenten uitgedrukt, slechts als globaal bedoeld 

 zijn, daar de formule van Schreber slechts een benaderingsformule 

 is en deze waarden bovendien door extrapolatie zijn gevonden naar 

 het gebied, waar de in evenwicht verkeerende gasphase haar conden- 

 satiepunt bereikt ; voor een overzicht van het beloop van den 

 dissociatiegraad en de laatstgenoemde conclusie is het bovenstaande 

 tabelletje echter o. i. voldoen ie nauwkeurig. 



Anorg. Chem. Laboratorium der 

 Universiteit Amsterda m . 



Scheikunde. De Heer Holeeman biedt namens den Heer A. 



Smits een mededeeling aan : „Het systeem IJzer- Koolstof " . 

 (Mede aangeboden door den Heer J. D. van der Waals). 



Nadat Bakhuis Roozeboom 1 ), geleid door zijn theorie der mengkris- 

 tallen, zijn opvatting omtrent het systeem ijzer-kool had uiteengezet, 

 zijn van verschillende zijden stemmen opgegaan om er op te wijzen, 

 dat, hoewel de beschouwingen van Bakhuis Roozeboom in hooge 

 mate tot een beter inzicht in dit zoo belangrijke stelsel hebben bij- 

 gedragen, zijn opvattingen in een enkel beteekenisvol punt met de 

 praktijk in tegenspraak zijn. 



Bakhuis Roozeboom had n.1. gemeend voornamelijk uit proeven, 

 van Roberts Austen te mogen afleiden, dat de mengsels met méér 

 dan 2 °/„ C, bij stabiel evenwicht, in de buurt van 1000° een ingrij- 

 pendén verandering moeten ondergaan. 



Roberts Austen had n.1, gevonden, dat de lijn, die de oplosbaar- 

 heid van cementiet in ijzer aangeeft, van lagere temperaturen komende, 

 niet verder dan tot ± 1000° was te vervolgen en nu meende Bakhuis 

 Roozeboom dit te moeten toeschrijven aan de ontleding van cementiet. 

 Bij warmtetoevoer zou zich hier n.1. deze omzetting afspelen. 



Cementiet -^ martensiet -\- grafiet, 

 waardoor zich onder ± 1000° aan het gebied van martensiet -f- grafiet 

 twee andere tweephasen-gebieden zouden moeten aansluiten n.1. een 

 gebied voor martensiet -|- cementiet en een gebied voor cementiet -\- 

 grafiet. 



Onder ± l'OOO zou dus cementiet als stabiele phase kunnen 

 optreden en de cementiet-vorming zou beneden deze temperatuur 

 vollediger moeten plaats vinden, naarmate het stelsel langzamer 



^ 



i) Zeitschr. f. pliysik. chem. 34, 437 (1900). 



