( 545 ) 



grafiet bij langzaam afkoelen grafiet en bij snel afkoelen eementiet 

 afscheiden kan, zullen wij moeten aannemen, dat in liet vloeibare 

 mengsel altijd behalve koolstof ook ijzercarbied aanwezig zal zijn, 

 welke stoffen met het ijzer het volgende innerlijk evenwicht in de 

 homogene vloeistofphase vormen. 



3 Fa + G ^± Fe 3 C. 



Nemen wij aan, dat wij van den toestand P uitgaan en de 

 homogene vloeistofphase afkoelen, dan zal, wanneer de afkoeling 

 langzaam verloopt bij L'g de grafiet-afscheiding beginnen. Hieruit 

 volgt, dat bij deze temperatuur het innerlijke evenwicht in de 

 vloeistofphase zóó gelegen is, dat de koolstof juist haar verzadigings- 

 concentratie heeft bereikt, en niet het ijzercarbied. 



Hij temperatuurverlaging zal nu het innerlijke evenwicht door 

 tweeërlei invloeden worden verschoven. Beschouwen wij deze 

 invloeden afzonderlijk, dan kunnen wij opmerken, dat het homogene 

 evenwicht in de eerste plaats naar links wordt verschoven door de 

 afname der koolstofconcentratie, waarbij dus het ijzercarbied al meer 

 en meer dissocieert en in de tweede plaats zal de temperatuurdaling 

 een verschuiving bewerken. 



Is de vorming van ijzercarbied in de vloeistof endotherm, dan zal 

 ook de temperatuurdaling een dissociatie van het ijzercarbied ver- 

 oorzaken, zoodat het in dit geval kan verwacht worden, ofschoon 

 niet met \olkomen zekerheid, dat de homogene phase bij geen enkele 

 temperatuur verzadigd zal worden t. o. v. ijzercarbied. ') 



Was de vorming van ijzercarbied in de vloeistof echter exotherm 

 dan zou het mogelijk zijn, dat de temperatuurinvloed ging praedomi- 

 neeren, en de vloeistof bij een gegeven temperatuur niet alleen ten- 

 opzichte van grafiet, maar ook ten opzichte van eementiet verzadigd 

 werd, zoodat zich dan bij lagere temperaturen inplaats van grafiet 

 eementiet als stabiele vaste phase zou gaan afzetten. Uit het 

 feit, dat dit niet gebeurt mogen wij echter niet besluiten tot het 

 endotherm zijn der besproken reactie, want in de eerste plaats zou 

 het mogelijk zijn, dat genoemd verschijnsel uitbleef, doordat de 

 carbiedvorming te zwak exotherm was en in de tweede plaats zou 

 het kunnen zijn, dat dooi' het te spoedig optreden van het eutec- 

 tische punt het genoemde verschijnsel slechts in metastabielen 

 toestand te realiseeren zou zijn. De vraag of de vorming van ijzer- 

 carbied in de vloeibare phase exotherm of endotherm is, laat zich 

 dus uit de waargenomen verschijnselen niet beantwoorden en het is 



l ) Zeker is dit niet, want de afname der oplosbaarheid zou kunnen overheerschen, 

 en dan zou toch verzadiging t.o.v. ijzercarbied kunnen optreden. 



