( 60? ) 



van zulke over elkaar grijpende schalen, die dus Ie /amen eéne nog 

 wijdere verscheidenheid van sterbeelden omvatten, zijn van eikester 

 de beide beelden op de schaalplaat door schatting vast te leggen ; 

 het bekende verschil tnsschen cle beide beelden veroorlooft de ge- 

 tallen van deze hnlpschaal (evenals de millimeterschaal der middel- 

 lijnen) in werkelijke stergrootten om Ie zetten, en daardoor zijn de 

 photographische helderheden van een aantal sterren, van de helderste 

 tot de zwakste, bekend. De absolute waarde, hel nulpunt, is uit 

 eenige heldere sterren van de 6 de tol 8 Me grootte te vinden, en 

 behoeft slechts ruw bekend ie zijn. 



Zijn o)i die wijze op de schaalplaat, die wal langer ueëxponeerd 

 dient te worden, dan de langste expositied uur op de telplaat bedraagt, 

 van een aantal sterren de grootten bepaald, dan behoeft slechts 

 nagezien te worden, welke van deze sterren op de telplaat 1, 2, 3, 4, 5 

 beelden bezitten ; daardoor wordt de grenshelderheid voor elke dezer 

 soorten onmiddellijk gegeven. 



Bij deze methode heefl men dus, binten de hnlpschaal, niets noodig 

 dan 2 platen voor elk melkweggebied, »ene telplaat en eene schaal- 

 plaat. Daarmee zijn, -zonder dat eigenlijke melingen noodig zijn, dus 

 zonder andere instrumenten als eene enkele loupe, alleen door tellen 

 en schatten, alle gegevens te verkrijgen, die anders met veel arbeid en 

 toch veel onvollediger uit de verschillende bronnen van catalogi, 

 sterkaarren en peilingen bijeengezocht moeten worden. Daar Professor 

 Sf'HWAHZscniT.i), Directeur van hel Astrophysikalisch Observatorium 

 te Potsdan;, mij het vriendelijk aanbod deed, eenige platen voor dit 

 doel mei het daarvoor bijzonder geschikte Zeiss-triplet van 1500 mm. 

 brandpuntsafstand en '150 mm. opening te laten maken, en de Heer 

 HKRTzsPRt'N*;, Observator aan die Sterrewacht, zoo welwillend was, 

 deze platen voor mij op te nemen, neem ik deze als maatstaf van 

 wat hier te bereiken is. 



Op eene opname van het poolgebied met dit instrument op eene 

 uiterst gevoelige Lumière Sigma-plaat vertoonde een expositietijd 

 van 10 minuten sterren lot de grootte 13,0 naar Pickering's schaal. 

 Gebruikt men dus op de telplaten exposities van 1900, 600, 190, 

 60, 19, 6 secunden, zoo zijn de grenshelderheden der verschillende 

 stersoorten 14,0 13,0 12,0 11,0 10,0 9,0. Ze dringen dus even ver 

 in het gebied der zwakste sterren in als Hkkschki/s peilingen. Het 

 bruikbare veld, waarbinnen de sterren hun volkomen rond en scherp 

 uiterlijk behouden, heeft eene middellijn van 6°; op één plaat is dus 

 een stuk van den hemel van meer dan '25 vierkante graden te 

 gebruiken. 



Hier lint dus een veld van onderzoek, waarop met weinig moeite 



40* 



