Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer J. J. van Laar : „Over de grondwaarden der 

 grootheden b en Va bij verschillende elementen, in verband 

 met het periodiek systeem. Y. De elementen der Koolstof- en 

 Tita niumgroepen' ' . 



(Mede aangeboden door den Heer F. A. H. Schreinemakers). 



A. De Koolstofgroep. 



1. ' Voor de berekening der kritische data en der daaruit volgende 

 waarden van a en b bieden de elementen dezer groep al heel 

 weinig gegevens. Van de koolstof is zelfs de ligging van het 

 smeltpunt nog onvoldoende bekend; van andere elementen ontbreekt 

 de nauwkeurige kennis van het kookpunt. Toch geeft juist deze 

 groep — al moet men zich dikwijls met een ruwe schatting be- 

 helpen — een schoone bevestiging van het door mij in de voor- 

 gaande Verhandelingen gereleveerde feit, dat de waarde van \/a bij 

 elementen, die (tenminste bij hooge temperatuur) als afzonderlijke 

 atomen optreden en niet als moleculen (al dan niet partieel ge- 

 dissocieerd) plotseling zeer veel hooger worden dan de* normale 

 (rest) waarden bij verbindingen. 



Een eerste voorbeeld vonden wij reeds bij Antimonium en Bismuth, 

 waar y/a^ (per gram-atoom) in plaats van de normale restwaarden 

 9, resp. 11 . 10~ 2 de sterk verhoogde waarden 32,5 en 36 . 10— 2 ver. 

 toonen. Bij andere elementen, zooals Arsenicum, Selenium en 

 Tellurium was de waarde van Vak slechts partieel verhoogd, doordat 

 die elementen bij de kritische temperatuur slechts gedeeltelijk tot 

 afzonderlijke atomen zijn gedissocieerd. 



Bij de koolstofgroep nu vindt men waarden voor | / aj c , welke 

 tusschen 32 en 40.10~ 2 liggen, zoodat al deze elementen in den 

 vorm van afzondelijke atomen optreden; daar de restwaarden voor 

 {/(ik, welke in verbindingen zouden gelden, veel lager zijn, n.1. 

 tusschen 3 en IJ . 10^ 2 liggen. 



2. Koolstof. Het smeltpunt ligt zeer hoog, waarschijnlijk bij 

 4200° absoluut. Wellicht is dit slechts het sublimatiepunt bij 1 atm. 

 druk. Volgens de interessante proeven van Lummer, neergelegd in 



