Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnbs biedt aan Mede- 

 deeling N°. 151c uit het Natuurkundig Laboratorium te 

 Leiden : H. Kamerlingh Onnes, C. A. Crommelin en P. G. 

 Cath. ,,Isotkermen van tweeatomige stoffen en hunne binaire 

 mengsels. XIX. Eene voorloopige bepaling van liet kritische 

 punt van ivaterstof" . 



(Aangeboden in de Zitting van 30 Juni 1916). 



§ 1. Inleiding. Toestellen en methode. 



De tot nog toe door verschillende waarnemers bij het bepalen 

 van de kritische gegevens voor waterstof verkregen uitkomsten loopen 

 zeer uiteen. Dkwar ! ) vond T\ = 29° K., 30° K. en 32° K., pk = 15 atm., 

 Olzkwski") het laatst T k = 32°.3 K. en p k = 13 atm., Bülle 7\ = 31°.4 K. 

 p£ = ll atm. 6 ). Uit het volgende zal blijken, dat zij alle zeer be- 

 langrijk afwijken van die, welke wij meenen voor de juiste te mogen 

 houden {Tk=p 33°.2 K., p^ — 12.8 atm.). Dit is bij de moeilijkheid 

 van het vraagstuk niet te verwonderen. 



Wij onzerzijds hadden het nauwkeurig onderzoek omtrent den kriti- 

 scher! toestand van waterstof, dat wij ons reeds lang voorstelden te onder- 

 nemen, maar het herhaaldelijk moeten uitstellen omdat wij daarbij steeds 

 stuitten op de moeilijkheid temperaturen als die, bij welke de proeven 

 verricht moesten worden, in voldoende mate standvastig te houden. 

 Zoodra cleze moeilijkheid met den waterstofdampcryostaat 4 ) over- 

 wonnen was konden wij ons beijveren van dezen vooruitgang partij 

 te trekken om behalve tot een eerste bepaling van de kritische 

 temperatuur van neon 5 ), ook tot een meer nauwkeurige vaststelling- 

 van de kritische gegevens voor waterstof te geraken. 



Voor beide stoffen dienden in hoofdzaak dezelfde toestellen. Wij 

 kunnen dus wat deze betreft op de zooeven aangehaalde Mededee- 



') J. Dewar. Inaug. Adress Brit. Ass. Adv. Sc Belfast 1902. 



~) K. Olszewski, Ann. d. Phys. (4) 17 (1905) pg. 986, Ann. de chimie et de 

 phys. 8 (1906) pg. 193. 



») F Bulle, Phys. Zeitschr. 14 (1913) pg. 860. 



De bepaling van Bulle wijkt vrij wat meer van de onze af dan de veel vroegere 

 van Olszewski. 



+ ) H. Kamerlingh Onnes, Zittingversl. Febr. 1917. Gomm. N n . 151a 



6 ) H. Kamerlingh Onnes, G. A. Crommelin en P. G Cath, Zittingversl. Febr. 

 1917. Gomm. N". 1516. 



