136 



som (JV) kan niet worden toegeschreven aan gedeeltelijke koin- 

 pensatie van twee groote effekten. Dit zou trouwens slechts mogelijk 

 zijn in het geval, dat er mengkontraktie plaats vond, daar bij meng- 

 dilatatie beide (positieve) termen een grootere waarde dan een van 

 beiden zouden moeten geven. 



Bij de beoordeeling der volume-verandering tengevolge van het 

 smelten moet er aan worden gedacht, dat die verandering behoort 

 te worden herleid tot de temperatuur der proef. Dit verklaart dan 

 ook, dat bij stotfen met hoog smeltpunt (anorganische zouten, metalen) 

 de volume-verandering ten gevolge van smelten (herleid tot de tem- 

 peratuur der proef!) in verband met het feit, dat de uitzettings- 

 koëfficiënt der vloeibare phase grooter is dan die der vaste, een veel 

 geringere is, dan bij laag smeltende stotfen (organische verbindingen). 



Bij de laatstgenoemde stoffen mag dan ook bij gewone temperatuur 

 a priori een veel grooter invloed van den druk op de oplosbaarheid 

 worden verwacht, dan bij de tot dusverre onderzochte (anorg. zouten). 



4. Terwijl wij later de bijzonderheden der te verwachten ver- 

 schijnsels uitvoeriger zullen bespreken, worde er hier slechts op 

 gewezen, dat voor de oplossingen van organische stoffen, die zich 

 „normaal" gedragen, beter aansluiting aan de uitdrukking 



'dlC \ AV 



~dn) T ~~RT' 

 mag worden verwacht. 



In het door ons bestudeerde geval, waarin oplossingen van m- 

 dinitrobenzol in aethylacetaat werden onderzocht, is nu inderdaad 

 gebleken, dat de invloed van den druk een zeer belangrijke kan zijn. 

 Terwijl later in een uitvoerige verhandeling alle bijzonderheden van 

 het onderzoek zullen worden gegeven, deelen wij hier slechts in 

 het kort de hoofdpunten mede. 



Experimenteel Onderzoek. 



5. Zoowel de vaste stof, m-dinitrobenzol, als het oplosmiddel, 

 aethylacetaat, werden met groote zorg bereid, zoodat ze aan hooge 

 eischen van zuiverheid voldeden. 



De nauwkeurigheid der oplosbaarheidsbepalingen bij 1 atm. zoowel 

 als bij hoogen druk is op 0,03 % te stellen, gelijk uit veelvuldig 

 herhaalde bepalingen is gebleken. In hoofdzaak werden de proeven 

 onder hoogen druk uitgevoerd volgens de methode van Sill (zie § 1). 

 Daar wij door den oorlogstoestand niet in het bezit konden geraken 

 van kapillaire buis (ter overbrenging van den druk), die aan hoogere 

 drukkingen dan 700 atm. weerstand bood, hebben wij voorloopig 

 de metingen slechts tot 500 atm. uitgestrekt. 



