166 



§ 15. Vooreerst verdient het opmerking, dat ondanks de enorme 

 rotatie, voor de onderzochte, optisch-aktieve zouten: het bromide en 

 jodide, de verwachte hemiëdrie der kristalvormen, morfologisch 

 zéér twijfelachtig is, aangezien deze niet of op weinig overtuigende 

 wijze tot uiting komt. 



Dit feit is volkomen analoog aan hetgeen vroeger bij de overeen- 

 komstige kobalt-zouten werd gevonden, en het bewijst opnieuw, dat 

 zelfs bij onderstelling der principieele juistheid van Pasteür's beginsel, 

 de chemische identiteit der dissyni metrisch gerangschikte substituen- 

 tén toch op het tot uiting komen dier hemiëdrie een zeer ongunstigen 

 invloed heeft. Een en ander laat het meeren meer waarschijnlijk worden, 

 dat inderdaad de dissymmetrische groepeering voornamelijk de grootte 

 der optische draaiing, de chemische ongelijkheid der substituenten 

 echter grootendeels de enantiomorfie der kristalvormen beheerscht. 



Uit de onderstelling, dat analoog gekonstitueerde, d.w.z. eene 

 analoge ruimtelijke rangschikking bezittende dissymmetrische mole- 

 kulen, met eene zelfde optisch aktieve rest wel immer tot verbin- 

 dingen zullen samen treden, die analoge oplosbaai-heids-v ersch\jnselen 

 vertoonen, heeft Werner ') voorts afgeleid, dat de //n/indraaiende 

 Rho-zouten van de hier behandelde konstitutie, en de rechtse reiende 

 Co-zouten, dezelfde spiegelbeeld-konfiguratie zouden bezitten. Immers 

 de minst oplosbare chloro-d-tartraten van beide zoutenreeksen, leveren 

 tegengesteld draaiende zouten, nadat het d-ioijnsteenzuur daaruit ge- 

 ëlimineerd is. 



Een bewijs voor de gegrondheid van zijn vermoeden, wordt door 

 den auteur bij die gelegenheid niet gegeven. De relatieve „oplos- 

 baarheid" van zouten is echter van zóó gekompliceerden aard, dat 

 aan de juistheid van Werner's hypothese a priori met recht mag 

 getwijfeld worden. Bij zulk een twijfel vervalt echter tevens de 

 waarde van de overigens zeer suggestieve beschouwingen, door 

 dezen onderzoeker gehouden omtrent den specifieken invloed van het 

 ZiViO-atoom op den draaiingszin der optische rotatie vau het molekuul. 



Wij veroorloven ons dan ook, om als tegenhanger dier beschou- 

 wingen hier de volgende te ontwikkelen, welke ons inderdaad op 

 hechtere grondslagen schijnen te steunen. 



In het voorgaande is bewezen : 



1°. Dat in analoog gebouwde, optisch-inaktieve komplexe zouten van 

 het driewaardige kobalt en van het driewaardige rhodium, beide metaal- 

 atomen elkaar volkomen isomorf vervangen. Dit feit is in volmaakte 

 overeenstemming met datgene wat op grond van de plaats dier 



!) A. Werner, Ber. d. d. Chem. Geb. 45, 1229. (1912). 



