169 



de thans bekende feiten, — hoe sehaarsch die ook nog zijn, — rekening- 

 houdt. Immers de vraag, in hoeverre de uiterlijke „habitus" der kristallen 

 in verband staat met hunne molekulaire konfiguratie, is voor geene 

 redelijke oplossing vatbaar, omdat die ,, habitus" een met de uit- 

 wendije, tijdens de kristal lisatie aanwezige omstandigheden, zeer 

 wisselend verschijnsel is. Het is bijv. welbekend, hoe men bij de 

 K-, (NH 4 )-, Rb-, en Cs-dextro-hitartraien, die toch ongetwijfeld alle 

 dezelfde konfiguratie hebben, naar willekeur de vormen jlllj en 

 jlllj in overheerschende grootte kan doen optreden, al naarmate 

 bijv. aan de oplossingen bepaalde andere zouten (bijv. natrium-citraat, 

 enz.) zijn toegevoegd, of de omstandigheden tijdens de kristallisatie 

 gewijzigd worden. Bij deze komplexe zouten, welke bovendien in 

 hooge mate de neiging blijken te hebben, om onder weinig ver- 

 anderde omstandigheden hun habitus op de meest uiteenloopende 

 en grillige wijze te varieeren, kan derhalve zulk een argument, dat 

 alleen op den uiterlijken habitus betrekking heeft, voor gevolg- 

 trekkingen omtrent de molekulaire konfiguratie weinig waarde 

 hebben, tenzij men er volmaakt zeker van is, dat de zouten onder 

 precies dezelfde omstandigheden uitkristalliseerden, zooals bijv. zulks 

 bij de spontane splitsing van racematen het geval kan zijn, waarbij 

 zij zich in dezelfde moederloog, en gelijktijdig naast elkaar plegen 

 te vormen. 



Alles pleit er dus voor, om aan de rechts-, resp. aan de links- 

 draaiende komplex-zouten van het kobalt, de analoge ruimtelijke 

 konfiguratie toe te kennen, als aan de rechts-, resp. linksdraaiende 

 zouten van het rhodium. Eene vergelijking van de molekulaire 

 rotatie bij de bromiden, nitraten, en jodiden: 



Triaethyleendiamine- 

 Kobalti- Bromide : 

 [M] D = ± 6000° 



Triaethyleendiamine- 

 Rhodium- Bromide : 

 [M] D = ± 3500° 



Tria e thy leendia i > i in e- 

 Kobalti- Nitraat: . 

 [M] D = ± ^600° 



Triaethyleendiamine- 



Rholium-N itraat : 



Triaethyleendiamine- 



Kobalti- Jodide : 



[M] D = ± 6120° 



Triaethyleendiamine- 



Rhodium- Jodide : 

 [M] D = ±3020° 



[M] D = ± 3600° 



leert dan, dat de Co-zouten, bij veel grootere rotatie-dispersie, tevens 

 aanzienlijk sterker draaien dan de overeenkomstige AVw-zouten, - 

 een feit. dat uit de zeer verschillende chemische geaardheid van beide 

 isomorf-vervangende elementen, alsmede uit het groote verschil in 

 atoomgewicht (59 en 103) alleszins begrijpelijk is. Onderzoekingen 

 over het gedrag van de analoge //•-zouten in dit opzicht, zijn in gang. 



Groningen, Laboratorium voor Anorganische 

 en Fysische Chemie der Universiteit 



