171 



tredend onderzoek dezer zouten was ook daarom gewenscht, omdat 

 er enkele feiten in Werner's oorspronkelijke verhandeling vermeld 

 worden met betrekking tot de kristallisatie der optisch-aktieve vormen, 

 welke a priori zeer onwaarschijnlijk leken, en die alleszins verdienden 

 opnieuw aan de ervaring getoetst te worden. 



Zoo wordt o.a. vermeld, dat de oplossingen van de racemische 

 verbinding onder bepaalde omstandigheden „spontaan" kristallen 

 van beide spiegelbeeldvormen kunnen afzetten, en dat een kristal 

 van den aldus verkregen „aktieven" vorm, bij kamertemperatuur in 

 eene oplossing van het racemische zout verder zou aangroeien, en 

 daarbij in eenige weken zich tot aanzienlijke grootte zou kunnen 

 ontwikkelen. Aangezien wij tijdens het onderzoek vonden, dat de 

 oplosbaarheid der aktieve vormen grooler is dan die van het racemische 

 zout; en aangezien de bijgevoegde afbeeldingen der zgn. „enantio- 

 morfe" kristalvormen geen bewijs voor de aanwezigheid van hemië- 

 drische vlakken leveren, maar daarentegen alleszins den indruk 

 maken van min of meer toevallige groeiingsvormen van de trikliene, 

 racemische modifikatie voor te stellen, zoo leek het zeer waar- 

 schijnlijk, dat hier eene vergissing heeft plaats gehad, te meer, 

 daar de bovengenoemde feiten theoretisch niet te rijmen zijn. 

 Trouwens Werker zelf geeft aan, dat de aldus verkregen „enantio- 

 morfe" kristallen, trlklien zijn. De geldigheid van Pasteur's wet 

 kan op grond van de door hem aangevoerde gegevens derhalve 

 in dit geval nog geenszins als bewezen gelden. Herhaalde malen 

 werd getracht op de door Werker aangegeven wijze, n.1. door het 

 bereiden eener verzadigde oplossing van het racemische zout even 

 boven 100° C, snel afkoelen op 90° C, en vervolgens langzaam 

 laten afkoelen op kamertemperatuur, eene spontane splitsing te 

 bereiken. Nimmer ontstond er iets anders dan het racemische zout, 

 en wel met zeer sterk wisselenden habitus. Ook de mikroskopisch 

 kleine, bij snel afkoelen der heete oplossing verkregen kristalletjes, 

 bleken niet de aktieve vormen te vertegenwoordigen ; zij waren 

 rhombische kombinatie's van een prisma, een doma, en de basis, 

 en zijn blijkbaar een bij hoogere temperatuur stabiel, water-armer 

 hydraat van de racemische verbinding. Hoe ook gewijzigd, de proef 

 leverde steeds grootere of kleinere kristalletjes van den laatstgenoemden 

 racemischen vorm. Trouwens, de aanzienlijk grootere oplosbaarheid 

 der aktieve vormen, in vergelijk met die van het racemische zout. 

 bij alle temperaturen tnsschen 15° en 100° C, stempelt de racemische 

 verbinding als de stabielere fase ten opzichte van het iuaktieve 

 mengsel der beide antipoden. Dientengevolge kan het door Wernbr 

 beschreven experiment nimmer tot eene spontane splitsing voeren, 



