Scheikunde. — De Heer Cohen biedt een mededeeling aan van 

 den Heer H. R. Kruyt en Mejuffrouw J. E. M. van der Made : 



,, Bijdrage tot de kennis van het verf proces." (Eerste Mede- 

 deeling.) 



(Mede aangeboden door den Heer P. van Romburgh). 



1. Het mechanisme, volgens hetwelk kleurstoffen worden opge- 

 nomen door vezels en andere vaste stoffen, is op drieërlei wijze 

 verklaard. Allereerst heeft men aan een chemische verbinding tusschen 

 vezel en kleurstof gedacht; deze verklaringsmethode leidt echter tot 

 zooveel tegenstrijdigheden, dat, toen omstreeks 1890 de theorie der 

 vaste oplossingen zich begon te ontwikkelen, men onmiddellijk be- 

 proefd heeft daaraan een nieuw verklaringsprincipe voor het verf- 

 proces te ontleenen. Maar ook deze verklaring heeft zich niet kunnen 

 handhaven, en toen voor ongeveer tien jaar de zich ontwikkelende 

 kolloidchemie een groote verruiming in de kennis der adsorptiever- 

 schijnselen en der contact-electrische processen had gebracht, heeft 

 men in deze richting de verklaring gezocht voor de wijze, waarop 

 wol, katoen, zijde enz. kleurstoffen uit waterige oplossingen (al of 

 niet met toegevoegde electrolyten) opnemen. Freundlich, in samen- 

 werking met verschillende leerlingen (Losev 1 ), Neumann 2 )) consta- 

 teerde de kwantitatieve overeenstemming tusschen het opnemen van 

 kleurstoffen door amorphe kool en door textielvezels enPELET 3 )met 

 zijn leerlingen wijdde aan dit vraagstuk een groote reeks onder- 

 zoekingen. 4 ] Men kan wel zeggen, dat de interpretatie van het v erf- 

 proces als electro-adsorptie-verschijnselen heden vrijwel algemeen 

 aanvaard is. 



Deze verklaringswijze laat zich aldus kort samenvatten : het ver- 

 mogen tot opnemen der kleurstof wordt bepaald door den grensvlak- 

 potentiaal van den vasten wand in verband met het electrisch karakter 

 van het kleurstofion. De vezels (en ook de amorphe koolstot') zijn 

 t. o. v. water zwak negatief geladen en adsorbeeren bij voorkeur 

 basische kleurstoffen (kleurstofkationen). Alle invloeden, die blijkens 



>j Zeitschr. f. physik. Chem. 59, 284 (1907). 



2 ) Zeitschr. f. physik. Chem. 67, 538 (1900J. 



s ) Samengevat in Pelet-Jolivet, Die Theorie des Farbeprozesses, Dresden L910. 



4 ) Ook Bancrokt en zijn leerlingen houden zich den laatsten lijd met dit vraag- 

 stuk bezig. Een samenvattend overzicht vau zijn hand vindt men in Journ. ol' physic. 

 chemistry 18, pg. 1, 118 en 385 (1914). 



