248 



de adsorptieleer de negatieve lading van het adsorbens verhoogen, 

 bevorderen de opneming der basische kleurstoffen ; anorganische 

 stoffen (en haar ionen) worden in ongeveer gelijke moleculaire con- 

 centraties geadsorbeerd, behalve het H en OH ion (en de zware 

 metalen), die onevenredig sterker geadsorbeerd worden. Verhooging 

 der negatieve lading zal dus bewerkt worden door alcaliën der een- 

 waardige metalen (omdat het OH ion sterker geadsorbeerd wordt 

 dan het alcalimetaalion), door alkalizouten van meerbasische zuren, 

 het natriumsulfaat en sterker nog door het natriumphosphaat (het 

 negatieve ion draagt dubbele resp. drievoudige negatieve lading), 

 door zouten van organische zuren (organische ionen worden sterker 

 geadsorbeerd dan anorganische.) Het spiegelbeeld van dezen gedachten- 

 gang is toepasselijk op de zure kleurstoffen (kleurstofanionen), waarbij 

 dus bevorderend zullen werken zuren, zouten van bi- en polyvalente 

 kationen en van organische basen. Ook de tegenwerkende invloeden 

 laten zich uit dien gedachtengang voorspellen. 



De onderzoekingen van Pelet zijn met bovenstaande theorie in 

 uitstekende overeenstemming, zoowel wat de opneming van kleur- 

 stoffen betreft als wat den gecombineerden invloed van kleurstoffen 

 en eleetrolyten op capillair-electrische processen betreft. 



2. Voor korten tijd heeft nu W. Reinders 1 ) onderzoekingen 

 gedaan, die hem tot de gevolgtrekking leidden, dat het verband 

 tusschen kleurstofbinding en adsorptie betwijfeld moest worden. Hij 

 onderzocht de afgifte van kleurstof uit een waterige oplossing aan 

 een tweede phase, die niet een oppervlakrijke vaste, maareen homogeen 

 vloeibare was; hij schudde zijn kleurstofoplossing met isobutylalcohol. 

 Ten eerste was hem gebleken, dat in zeer veel gevallen de verdeeling 

 der kleurstoffen over de twee vloeistoffen de verdeelingswet niet 

 volgt en ten tweede stelde hij vast, dat in de gevallen, dat zuur of 

 alcali het verf proces bevordert ook gewoonlijk de overgang van de 

 waterlaag naar de alcohol laag versterkt wordt. Daaruit meende hij 

 te kunnen besluiten, dat deze analogie voldoende voor een oplos- 

 singstheorie pleitte en de adsorptietheorie dus overbodig was. 



Het interessante vraagstuk, dal hiermede weer aan de orde gesteld 

 is, heeft ons aanleiding gegeven tot het volgende onderzoek. Wij 

 zijn allereerst van meening, dat men bij onderzoekingen over deze 

 ingewikkelde kwestie vóór alles moet trachten elke complicatie uit 

 te sluiten en zijn dus huiverig voor gevolgtrekkingen uit proeven, waar 

 naast de kleurstof zuur of alcali aanwezig is. Deze stoffen brengen 

 immers vaak chemische veranderingen in het kleurstof-molecuul 

 teweeg, zoodat men een chemisme gelijktijdig met het eigenlijke 



*) Koll. Zeitschr. 13, 96 (1913). 



