249 



verfproces waarneemt. Wij hebben dns allereerst de verdeeling van 

 kleurstoffen tusschen water en isobutjlalcohol nagegaan in tegen- 

 woordigheid van de natriumzouten ') van verschillende zuren. 



Aan 2 ccm. der 0.5 °/ o kleurstofoplossing werd 1 ccm electrolyt- 

 oplossing van de concentratie 12 millimol per Liter toegevoegd. (Bij 

 de eerste proef van een serie ward natuurlijk 1 ccm. water toege- 

 voegd). Daarna werd 2 ccm. isobutylalcohol toegevoegd en het geheel 

 in een buisje met ingeslepen stop geschud. 



Hieronder is nu aangegeven in welke volgorde deze zouten den 

 overgang van de waterlaag naar de alcohollaag bevorderden. Van 

 links naar rechts vindt men aangegeven toenemende gekleurdheid 

 der alcohollaag resp. afnemende kleur der waterlaag. Zijn ionen met 

 een accolade verbonden dan bedoelt dat, dat het nuanceverschil te 

 gering was om een volgorde met zekerheid aan te geven. 



Kristalviolet. 

 [H,0] '"P0 4 "S0 4 'Cl 'Br 'N0 3 'J 'CNS 



Fuchsine. 

 {H,0] "S0 4 "'P0 4 'Cl 'Br 'N0 8 'J 'CNS 



Met h yleenblauio. 

 [H 2 0] "S0 4 "P0 4 ' 'Cl 'Br 'NO, 'J 'CNS 

 Het eerste wat in deze uitkomsten opvalt is, dat de volgorde, 

 waarin de zouten de verdeeling influenceeren, overeenkomstig de 

 ïyotrope reeks der anionen is. Het is dus dezelfde volgorde, waarin 

 deze ionen geranschikt zijn ten aanzien van hun invloed op de oplos- 

 baarheid van andere stoffen, uitzouting van eiwitten, verandering 

 der oppervlaktespanning, bevordering der opzwelbaarheid, kinetiek 

 van reacties enz. De drie gebruikte kleurstoffen zijn basisch, 

 neemt men daarentegen zure kleurstoffen, dan zou men verwachten, 

 dat de anionen of geen, of de omgekeerde werking uitoefenen. 

 Inderdaad bleek ons de werking zeer zwak, maar de volgorde toch 

 nog merkbaar omgekeerd. 



Naphtolgeel S. 

 'J 'Br [H 2 OJ "S0 4 '"P0 4 



Alkaliblauw. 

 [H,0] 'J 'Br "S0< '"P0 4 

 3. Terwijl de theorie van Pulkt voor het verfproces met een 

 basische kleurstof laat verwachten, dat de opname toeneemt, wan- 

 neer NaCl, sterker nog als Na,SO., en veel sterker als Na,llP0 4 aan 

 het verfbad toegevoegd wordt, vinden wij hier, dat de opneming 

 door de alcohol niet in de volgorde der basiciteit, maar in die der 

 ] ) Daar NaCNS niet beschikbaar was is NH. t GNS gebruikt. 



