250 



lyotrope reeks plaats vindt. Het sulfaat- en phosfaation staan lyo- 

 troop zeer dicht bij elkander, het chlorideion staat ten opzichte van 

 deze beide echter op een zeer scherp bepaalde plaats en wel juist 

 tegengesteld als men verwachten zou indien de basiciteit beslissend 

 was. Werkend met neutrale zouten vindt men dus schijnbaar niet 

 het paralellisme, dat Reinders meent met zuur en alcali gevonden 

 te hebben. 



Men is geneigd den overgang van de kleurstof van water- naar 

 alcohollaag onder invloed van ionen, die in teeken verschillen met 

 het kleurstofion, als een uitzoutingsproces te beschouwen. Inderdaad 

 bleek voor den uitersten term der reeks, het rhodaanion, dat een 

 waterige oplossing, die 4 millimol per Liter daarvan bevatte (dezelfde 

 concentratie dus als de waterlaag in de schudbuisjes oorspronkelijk 

 had) na 24 uur een neerslag vertoonde 1 ). Dat de kleurstoffen, die 

 zich min of meer als lyophile kolloiden gedragen, inderdaad in de 

 volgorde der lyotrope reeks worden uitgezout, is op analogiegrond 

 aannemelijk; het is begrijpelijk, dat lyotrope invloeden (het woord 

 hydrotroop is hier eigenlijk juister) dus de verdeeling bewerken, zoo- 

 danig dat het hydrotroop meest aktieve ion ook het sterkst een 

 verplaatsing naar de alcohollaag bewerkt. 



4. Onze kennis van den invloed van neutrale zouten op het 

 verf proces is intusschen zeer gering. He eenige systematische onder- 

 zoek is dat van een leerling van Pelet, Baccio Beqcari 2 ), en dat 

 levert ons eigenlijk slechts materiaal voor het methyleenblauw (en 

 kristalponceau, dat een zure kleurstof is) t. o. v. de zouten Na 2 S0 4 

 en Na 2 HP0 4 . De volgorde van toenemende kleurstofopname is daar: 

 waterige opl. — sulfaathoudende opl. — phosfaathoudende opl., wat 

 geheel in overeenstemming met Pelet's theorie is 3 ). 



Ten einde echter eenig inzicht te krijgen of ook niet lyotrope 

 invloeden bij het verfproces een rol spelen, hebben wij den invloed 

 nagegaan van moleculair gelijke toevoegsels van de natriumzouten 

 der ionen P0 4 , S0 4 , Cl, Br en N0 3 . 



Als kleurstoffen namen wij methyleenblauw, kristalviolet en 

 auramine, als adsorbens kool. In onze series werd steeds voor 

 volkomen gelijke [uitgangsconcentraties en gelijke hoeveelheid kool 

 zorggedragen. De eindconcentraties werden^bepaald optitrimetrische 



') In aanraking met de isobutylalcohol vertoonde dit neerslag zich eerst na 

 weken, aan het scheidingsvlak der vloeistoffen. 



2 ) Diss. Lausanne: Etude des relations des phenomènes de teinture et d'adsorp 

 tion. (Florence 1908;. 



3 ) Aan een onderzoek van A. Wild, vermeld in het geciteerde werk van Pklkt- 

 Jolivet p. 98 is voor methyleenblauw de volgorde H 2 — Cl — SO^ - F0 4 af 

 te leiden. 



