255 



De relatieve concentraties (fractie van het totaal mogelijk aantal 

 moleculen) van elk der glyceriden wordt dus voorgesteld door de 

 waarden uit kolom 3 van tabel 1. De som van deze relatieve 

 concentraties is natuurlijk steeds = 1. 



Berekent men nu ten slotte het aantal moleculen azijnzuur (z) 

 dat is afgesplitst na den tijd t, dan vindt men uit z = 3 (x.-\- 2y -f- s) : 



z = 3a (1— e-ht). 



Waar .nu 3a moleculen azijnzuur mogelijk zijn, is dus de relatieve 

 concentratie T van het vrije azijnzuur: 



T — 1— e-ht 



De beide relatieve concentraties, die hier 't meest van belang zijn, 

 zijn die van het vrije vetzuur en van de vrije glycerine, n.1. : 



g = {\— e-h<f . . (3) en T=l— e-h* . . (4) 

 waaruit volgt : 



9=T* . . • (5) 



of in woorden : 



Bij trapsgeioijze verzeeping van een ester van een drieivaardig 

 alcohol {met gelijkwaardige OH groepen) en een éénwaardig zuur is, 

 onafhankelijk van den tijd, de relatieve concentratie der vrije alcohol 

 steeds gelijk aan de derde macht der relatieve concentratie van het 

 vrije zuur, voorop gesteld dat geen complicaties (als bij de verzee- 

 ping in emulsie) plaats vinden. 



Verzeept men een ester van een drie waardig zuur en een één- 

 waardige alcohol dan geldt natuurlijk het omgekeerde. 



De vergelijkingen (3) en (4) zijn uit (1) en (2) af te leiden door 

 p = q = 1 te stellen. 



We kunnen nu onze beschouwingen ook toepassen op het omge- 

 keerde geval n.1. de verestering van glycerine met de aequivalente 

 hoeveelheid azijnzuur. 



In dit geval is de reactie bimoleculair, daar de reactiesnelheid 

 niet alleen afhankelijk is van het aantal nog onveresterde OH 

 groepen, maar eveneens van het aantal moleculen vrij vetzuur. 

 Wanneer we dus snelheidsvergelijkingen opstellen als in het geval van 

 triglycerideverzeeping, d.w.z. wanneer we in onze vergelijkingen 

 alleen uitdrukken het aantal vrije OH groepen, die veresterd kunnen 

 worden, en niet het aantal azijnzuunnoleculen, dat beschikbaar is 

 om deze verestering tot stand te brengen, dan zal de snelheids- 

 constante k it die in deze vergelijkingen voorkomt l ) in werkelijkheid 



l ) We zullen hier en later door h\ aanduiden de snelheidsconstante in vor- 

 zeependen zin, door k 2 die in veresterenden zin. 



